ارزيابي تاب آوري ساختاري-طبيعي كاربري اراضي شهري مطالعه موردي: منطقه 4 كلانشهر تهران

كلان‌شهرها جمعيت قابل‌توجهي را در خود جاي‌داده‌اند و مملو از فضاهاي انسان‌ساخت مي‌باشد. بهره جستن از رويكرد تاب‌آوري كاربري اراضي شهري به برنامه‌ريزان و مديران شهري امكان مي‌دهد تا هنگام وقوع بلاياي طبيعي با داشتن آمادگي كافي، احتمال وقوع خسارت‌هاي جاني و مالي را به حداقل برساند. هدف پژوهش شناسايي ابعاد و عوامل مؤثر بر تاب‌آوري ساختاري-طبيعي و تعيين شاخص‌هاي ارزيابي تاب‌آوري كاربري‌هاي شهري در منطقه 4 شهر تهران است. پژوهش حاضر در گروه تحقيقات كاربردي قرار دارد. براي جمع‌آوري اطلاعات از روش كتابخانه‌اي و ميداني استفاده شده است. در قالب روش كتابخانه‌اي با مرور متون نظري و تجربي مرتبط با موضوع تحقيق، چارچوب نظري پژوهش تدوين شد و در قالب روش ميداني نيز به‌وسيله مشاهده در محيط موردمطالعه، اطلاعاتي در مورد منطقه موردمطالعه جمع‌آوري شد. معيارها و عوامل مؤثر بر تاب‌آوري كاربري اراضي با مرور منابع تهيه‌شده و براي تهيه ليست نهايي معيارها و اولويت‌بندي آن‌ها از پرسشنامه استفاده شد. پس از تكميل پرسشنامه‌ها توسط 20 نفر از اعضاي هيئت‌علمي و كارشناسان متخصص در حوزه برنامه‌ريزي شهري و روستايي، برنامه‌ريزي محيط‌زيست و شهرسازي، معيارها با روش FANP وزن داده شد. پوشش زمين استخراج‌شده از روي تصاوير ماهواره‌هاي لندست سال 2017، در نرم‌افزار ENVI 4.8 طبقه‌بندي شد. سپس لايه‌هاي طبقه‌بندي‌شده در محيط IDRISI فازي و در ARC MAP روي‌هم گذاري شد. با تأثير وزن هركدام از معيارهاي مؤثر در ميزان تاب‌آوري لايه‌ها و تركيب نقشه‌ها، ميزان تاب‌آوري مشخص گرديد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه ميانگين تاب‌آوري ساختاري- طبيعي كاربري اراضي اين منطقه 86/0 و تاب آور است.