كارگزاري وزارت امور خارجه در كرمان و بلوچستان و تأمين منافع ايران

بلوچستان در سراسر دورۀ قاجار عرصه تقابل سياست‏هاي ايران و انگليسي‏ها بود. بررسي منابع مختلف و به‏ويژه اسناد وزارت امور خارجه نشان مي‏دهد كه بخش مهمي از حوادث سياسيِ بلوچستان در دورۀ قاجار يا در ارتباط با دخالت انگليسي‏ها در اين ناحيه شكل گرفته يا آنكه به‏ طور مستقيم در آن حوادث نقش داشته‏اند. يكي از مهم‏ترين نتايج دخالت انگليسي‏ها در بلوچستان، تعيين حدود مرزهاي ايران با خان‏نشين كلات بود، اما تعيين حدود به معناي پايان دخالت انگليسي‏ها در بلوچستان نبود، بلكه آغازي بود براي ظاهر شدن سياست‏هاي آنان در شكل‏هاي جديد. در مقابل وزارت امور خارجه ايران اقداماتي در برابر انگليسي‏ها انجام داد كه تأثيرگذارترين آن تأسيس «كارگزاري مهام خارجه در كرمان و بلوچستان» بود. كارگزاراني كه به اين ناحيه مأمور شده بودند نقش مهمي در دفاع از منافع مردم ايران در برابر دخالت‏هاي انگليسي‏ها در بلوچستان و جلوگيري از گسترش نفوذ آن‏ها داشتند. اين مقاله در صدد است با اتكا به اسناد، نقش و تأثيرگذاري كارگزاران وزارت امور خارجه را در دفاع از منافع ايران در بلوچستان نشان دهد.