سير تقاضاي معاش در شعر شاعران مدّاح با تكيه‌بر نسبت تكدي‌‌گري به انوري

مدح، سنتي رايج در ميان شاعران فارسي‌‌‌‌زبان و ازجمله راه‌‌‌‌هاي امرار معاش بوده‌‌‌‌است. انوري در كنار قصايد مدحي، قطعه‌‌‌‌هاي تقاضاي گاه حقيرانه و در‌‌عين‌‌حال زيبايي نيز سروده‌‌‌‌است. به‌‌دليل اين تقاضاها از ميان صدها شاعر، بعضي از پژوهشگران فقط او را متكدّي دانسته‌‌‌‌اند. براي معلوم‌‌كردن صحّت و سقم اين نسبت، تقاضاهاي برخي از شاعران را بررسي كرده‌‌‌‌ايم و مشخص شد عواملي چون: عدم‌‌امنيّت شغلي، دشواري شرايط شاعر‌‌شدن، امساك ممدوحان از دادن صله، احتياج شاعران و اهميّت مدح براي ممدوحان باعث شده‌‌‌‌است مديحه‌‌‌‌سرايي و به‌‌تبع آن تقاضاسرايي هرروز رايج‌‌‌‌تر شود. بي‌‌ثباتي موقعيّت سياسي از دورۀ سنجر و بركيارق‌‌‌‌بن‌‌‌‌ملكشاه و از‌‌دست‌‌رفتن ثبات شغلي و درآمد شاعران، سبب شده تا آن‌‌‌‌ها در اين برهه از تاريخ نسبت‌‌به دوره‌‌‌‌هاي قبل تقاضاي چيزهاي كم‌‌‌‌بها‌‌‌‌تر كنند. همچنين دريافتيم كه اشعاري از انوري كه تكدّي خوانده شده، مشابهات زيادي در ديوان‌‌‌‌هاي شاعران ديگر دارد؛ از‌‌اين‌‌‌‌رو دادن عنوان تكدي‌‌‌‌گري تنها به انوري عادلانه نيست. موارد زير را مي‌‌‌‌توان عاملِ دادن اين نسبت به انوري دانست: اقرار انوري به اينكه «گدايي شريعت شُعر‌‌‌‌است» و معروف‌‌شدن او به‌‌عنوان يكي از سه پيغمبر شعر باعث شده محقّقاني كه او را در اين پايه نمي‌‌‌‌ديدند، عيب‌‌‌‌هايش را بيشتر آشكار كنند.