توصيف و تحليل فرآيندهاي واجي گويش گالشي: رويكرد بهينگي

هدف از نگارش اين مقاله، توصيف و تحليل فرايندهاي واجي كشش جبراني، حذف، تضعيف، ارتقاء واكه‌اي و قلب در گويش گالشي اشكور است. چهارچوب نظري اين پژوهش، واج‌شناسي بهينگي است. به‌همين‌منظور، با ده گويشور، هركدام به‌مدتِ يك ساعت گفت‌وگو شده و داده‌ها گرد‌آوري شده‌اند. افزون‌بر اين، نگارنده خود، گويشور بومي است. داده‌ها برمبناي الفباي آوانگار بين‌المللي IPA آوانويسي شده و روش تحقيق نيز توصيفي‌ـ تحليلي بوده است. در گويش گالشي، حذف همخوان‌هاي چاكنايي //h, ? در واژه‌هاي دو هجايي در ساخت‌هاي هجايي  cvc.cv(c)رخ مي‌دهد و منجربه كشش جبراني واكه در هجاي اول مي‌شود. فرايند حذف همخوان /t/ و /d/ به‌عنوان عضو دوم خوشه يا توالي همخوان‌ها، حذف همخوان واك‌دار پاياني پس از واكه‌هاي كشيده رخ مي‌دهد، در فرايند تضعيف تبديل همخوان /b/ به [v] و/q/ به [X] رخ مي‌دهد و در فرايند ارتقاء واكه‌اي، واكۀ افتادۀ /e/ به واكۀ افراشتۀ] [i تبديل مي‌شود. در فرايند قلب نيز در واژه‌هاي «مدرسه، كبريت، تاكسي» ديده مي‌شود. نتايج به‌دست‌آمده، حاكي‌از آن است كه فرايند تضعيف و حذف در اين گويش داراي بيشترين بسامد و فرايند قلب داراي كمترين بسامد است.