بررسي زبان‌شناختي زاويه ديد در داستان كوتاه «صراحت و قاطعيت» بر‌اساس الگوي سيمپسون

اين مقاله مي‌كوشد تا نوع راوي و وجهيت حاكم بر ديدگاه راوي را در داستان كوتاه بهرام صادقي با عنوان «صراحت و قاطعيت» (1388) بررسي كند. اين مطالعه بر‌اساس الگوي پيشنهادي سيمپسون (1993) صورت مي‌گيرد كه در آن روايت و زاويه ديد با ديدگاهي زبان‌شناختي بررسي مي‌شوند. هدف اين پژوهش، تعيين نوع راوي و نوع وجهيت اين داستان مي‌باشد. بنابراين در وهله اول تلاش بر آن است كه دريابيم از ميان انواع راوي طرح‌شده در الگوي سيمپسون، اين داستان به كدام نوع تعلق دارد و سپس بررسي نماييم كه آيا وجهيت داستان مثبت، منفي يا خنثي است. فرض ما اين است كه راوي اين داستان سوم شخص روايي و داستان داراي وجهيت خنثي است. در اين تحقيق، داده‌ها بر‌اساس مقولات و ابزارهاي تحليلي معرفي‌شده در نظريه، مورد تجزيه و تحليل قرار مي‌گيرند؛ بنابراين روش اين تحقيق توصيفي_ تحليلي است. بررسي اين داستان نشان مي‌دهد كه راوي از نوع «ب» (سوم شخص در حالت روايي) است كه با اراده و اختيار تام وارد ذهن شخصيت‌ها مي‌شود. با بررسي ابزارهاي وجهي به‌كار‌رفته در تك‌تك جملات داستان مشخص مي‌شود كه راوي در درجه اول از افعال و قيود تمنايي و سپس جملات بيان‌كننده عقيده، جملات عام، فعل‌هاي امري، قيود و صفات ارزيابانه كه همگي نشان‌گر وجهيت مثبت هستند، استفاده كرده است. همچنين راوي براي نشان دادن نحوه رخ دادن سوء تفاهمات و همچنين ارزيابي موقعيت، از برخي ابزارهاي زباني مرتبط به وجهيت منفي استفاده كرده كه عمده‌ترين آن‌ها افعال شناختي است.