شعر ديداري فارسي از ديدگاه نشانه‌ شناسي شناختي

اين مقاله به مطالعۀ تعامل دو شيوۀ تصويري و نوشتاري در شعر ديداري فارسي براساس الگوي ادغام در نشانه‌شناسي شناختي مي پردازد. از آنجايي كه شعر معاصر ماهيتي چندشيوه دارد، مسئلۀ اصلي اين پژوهش چگونگي آميزش شيوه ‌هاي كلامي و تصويري به شكل‌هاي مختلفي در ذهن انسان است كه در نهايت معناي كلي اثر چيزي بيش از معناي موجود در هر شيوه‌ تلقي مي‌شود. پرسش اين مقاله بررسي چيستي قلمروهاي مورد مطالعه در شعر ديداري براساس نشانه‌شناسي شناختي است. دستيابي به دسته‌بندي اي نظام‌مند از انواع شعر ديداري مبتني بر بنيان‌هاي شناختي ذهن، هدف اين نوشتار است. بدين منظور، تمامي شعرهاي ديداري موجود در ادبيات فارسي بررسي شدند. بر اساس فرضيه‌هاي اين پژوهش، الگوي مورد استفاده در اين مقاله به غير از قلمروهاي ذهني كه حاصل تجربۀ انسان هستند به قلمروهاي طبيعي، فرهنگي و دروني نيز مي‌پردازد و البته در اين مقاله با اِعمال برخي تغييرات در الگوي آرهاوس، امكان تركيب شيوۀ تصويري و كلامي از خلال تعامل شش فضا با يكديگر ممكن مي‌شود. نتيجۀ پژوهش نشان مي‌دهد كه سه نوع شعر ديداري براساس هشت مشخصۀ شناختي قابل تفكيك هستند. از آنجايي كه جهان مغز و جهان ادبيات الگوهاي مشابهي دارند، چگونگي تعامل تصوير و كلام در ذهن، حاصل مواجهۀ انسان با جهان است كه در نتيجه به ساخت جهان ادبي منجر مي‌شود.