تحليل بازتاب مراسم آييني نوروز عام و خاص در هفت‌گنبد نظامي

اين مقاله بر تحليل علميتاريخي آيين نوروز در ‌هفت‌پيكر نظامي متمركز است. مردمان فلات ايران از ديرباز هرساله با بيداري طبيعت در فصل بهـار، به پيشواز رويش گل‌ها و سرسبزي درختان كهن‌سال مي‌رفتند و با جشني نمادين همراه با نيايش‌هـايي آييني به قدرداني از ايزدان مي‌پرداختند تـا با جلب رضايت خدايان، به باززايي گياهان و بركت بخشي زمين كمك كنند. اين جشن ملي با گذر زمان با نام نوروز از زمـان كورش بزرگ تاكنون از فراز و نشيب‌هاي بسياري گذر كرده، اما هر بار پيروزمندتر از پيش خود را نشان داده است. نويسندگان و شاعران بسياري تحت تأثير اين جشن ملي مردمي آثاري گرانقدر برجاي گذاشته‌اند؛ در اين ميان، ‌هفت‌پيكر نظامي گنجوي مجموعه‌اي بزرگ و بي‌نظير از فرهنگ ايراني است كه با زبان رمز به بيان اسطوره‌ها و آيين‌هاي نوروزي و سنن مرتبط با آن پرداخته است. روش تحقيق در اين پژوهش تطبيقي اسنادي است كه با رويكردي برون اسطوره‌اي و از منظر جامعه‌شناسي، مردم‌شناسي، فرهنگ و تاريخ به نقد و بررسي پرداخته شده است. بر اساس نتايج تحقيق، نظامي با بازآفريني هنرمندانه باورها، اسطوره‌ها و طرح ازدواج بهرام گور با هفت شاهدخت به مسئله ازدواج مقدس و نوروز نظر داشته است. وي در گنبد اول، اسطورۀ كاووس را با زباني رمزي و تمثيلي به تصوير كشيده است تا يادآور سياوش و جشن فروردينگان شود و سپس با آوردن نمادها و نشانه‌هايي از نوروز عام و خاص در گنبد دوم و هفتم يادي از مراسم و سنن نوروز ايراني كرده است.