راهبردهاي بيان مالكيت در برخي گونه‌هاي زباني ايراني

در نوشتار پيش رو راهبردهايي كه در برخي گونه هاي زباني ايراني براي بيان مالكيت به كار مي رود، بررسي شده است. ابتدا نوع راهبرد ملكي هر گونه با توجّه به دسته بندي كرافت (2003) مشخّص شده و سپس ويژگي هايي كه كرافت (1990) براي تحليل ساخت ملكي تعيين كرده و متغيّرهايي همچون ترتيب مالك و ملك، مقولۀ مالك ازنظر اسم يا ضميربودن، اهمّيت جانداري در چگونگي بيان رابطۀ مالكيت و وجود يا نبود تمايز رابطۀ تعلّقي و غير تعلّقي در هر گونه بررسي شده است. براساس يافته هاي پژوهش حاضر، در گونه هاي بررسي شده، غالباً از يكي از سه راهبرد حالت نمايي، مجاورت و پيونده براي بيان مالكيت استفاده شده است، امّا در برخي موارد از دو راهبرد يادشدهبراي بيان مالكيت در قالب يك گروه نحوي استفاده مي شود. پيشينۀ راهبرد حالت نمايي به ايراني باستان و پيشينۀ دو راهبرد مجاورت و پيونده به ايراني ميانۀ غربي مي رسد. ازنظر ويژگي هاي مورد نظر كرافت، جز در برخي گونه ها كه از مالك‌هاي واژه‌بستي استفاده مي شود، مالك و ملك بدون ادغام در مجاورت هم قرار مي گيرند، تكواژ اضافه در گونه هايي كه آن را دارند همواره به‌صورت وندي (واژه بستي) پس از سازۀ اوّل و به ندرت پس از سازۀ دوّم قرار مي گيرد.