ارزيابي وضعيت هيدروژئوشيمي آبخوان دشت سلماس با استفاده از روش‌هاي آماري چندمتغيره

اي درك بهتر فرايندهاي هيدروژئوشيميايي در آبخوان دشت سلماس، روشهاي گرافيكي و آماري چندمتغيره براي تفسير نتايج به‌دست‌آمده از آناليز نمونهها به كار برده شدند. نتايج دياگرام پايپر و دياگرام بسط داده‌شدۀ دورو نشان ميدهند تيپ غالب آب زيرزميني بيكربنات كلسيم – منيزيم است و در قسمتهاي انتهايي و جنوب شرقي دشت تيپ مختلط نيز ديده مي‌شود. آناليز خوشه اي سلسله‌مراتبي (HCA)، پنج گروه مختلف آب زيرزميني را نشان ميدهد (HC1 تا HC5). اين روش به خلاف روشهاي گرافيكي، توانايي نشان‌دادن تأثير غلظت نيترات در طبقه بندي نمونه ها را دارد. نمودارهاي استيف مربوط به گروههاي HC1 تا HC5، سه منشأ اصلي براي آب زيرزميني در دشت سلماس را آشكار ميكنند، به طوري كه سه گروه HC1 تا HC3 آبهايي هستند كه از سنگهاي آهكي و دولوميتي نشئت گرفتهاند. در گروه HC4، Clˉ و Na+ غالب هستند و آبهاي شور را نشان ميدهند. گروه HC5 آبهايي هستند كه تحت تأثير انحلال ساده يا اختلاط قرار گرفته اند. براساس نتايج تحليل عاملي (FA)، سه عامل اصلي مؤثر بر هيدروشيمي آبخوان دشت سلماس شناسايي شدند كه 03/ 85 درصد از واريانس كل داده ها را شامل ميشوند. عاملهاي اول و دوم زمينزاد هستند و عامل سوم انسانزاد است. با توجه به عامل نخست انحلال كانيهاي تبخيري در قسمتهاي شمالي، شمال غربي دشت و جاهايي كه سازندهاي اليگو-ميوسن (OMrb)، ميوسن (Mur) و پليوسن (PLQc) برونزد دارند در هيدروشيمي آب زيرزميني كاركرد اصلي را دارد. عامل دوم حاصل تعادل آب-سنگ است كه در زمينۀ انحلال سنگهاي حاوي تركيبات كلسيم و منيزيم است و مرتبط به مناطق تغذيه است و عامل سوم ناشي از فعاليتهاي انساني و استفاده از كودهاي كشاورزي است.