معرفي دو اقرابادين باقيمانده از قرن دوازدهم هجري (قرابادين كبير و قرابادين صالحي)

قرابادين يا اقراباذين، به كتاب ها و آثاري اطلاق مي شود كه اطلاعات مربوط به انواع داروهاي مركب، چگونگي تهيه، موارد استفاده و همچنين شيوه كاربرد آن ها را دربردارد. پزشكان و داروشناسان مسلمان در جريان نهضت ترجمه آثار داروشناسي سرزمين هاي ديگر بويژه يونان را به عربي ترجمه كردند و در طي قرن هاي بعد دانشمندان مسلمان نيز كتاب هاي قرابادين به زبان هاي عربي، فارسي و تركي تأليف كردند. در قرن دوازدهم هجري قمري/ هجدهم ميلادي، هنوز دانش پزشكي دانشمندان گذشته بويژه در سرزمين هند پويايي داشت و تأليفات طبي و دارويي ارزشمندي به سبك قديم به رشته تحرير درآمد كه از جمله مهم ترين اين آثار، دو كتاب قرابادين كبير اثر محمدحسين عقيلى علوي خراساني و قرابادين صالحي از صالح بن محمد صالحي قايني هروي بود. هدف اين پژوهش معرفي و بررسي محتواي اين دو اثر شامل معرفي مؤلف، منابع مورد استفاده، بخش ها، نسخه هاي خطي و چاپي، جنبه هاي اشتراك و تمايز آن ها به روش توصيفي و با محوريت استفاده از منابع كتابخانه اي است.  قرابادين كبير كه در نوع خود يكي از قرابادين هاي جامع نوشته شده تا به امروز است و قرابادين صالحي كه در زمره ي ارزشمندترين قرابادين ها به شمار مي آيد، به زبان فارسي است و به طور كلي به بيان ساخت داروهاى مركب در طب سنتى اختصاص دارد. اين آثار مي توان به اطلاعات جامعي در پزشكي و داروسازي ايران و ديگر سرزمين ها، روش هاي جديد در ساخت دارو و درمان بيماري ها، زمينه هاي ورود طب غربي به ايران، استفاده از واژگان تازه در نام گذاري برخي از داروها و ... دست يافت.