مروري نظام‌مند بر فراواني آفلاتوكسينM1 در شير و ساير فرآورده هاي لبني در ايران

مقدمه: آفلاتوكسين‌ها متابوليت‌هاي ثانويه قارچي هستند كه توسط بعضي از گونه‌هاي قارچي مانند آسپرژيلوس فلاووس، آسپرژيلوس پارازيتيكوس و به ندرت آسپرژيلوس نوميوس توليد مي‌شوند. اين قارچ‌ها تقريبا در همه جا وجود دارند و در طيف وسيعي از محصولات كشاورزي مانند حبوبات، غلات، ميوه خشك يافت مي‌شوند. آفلاتوكسين‌ها تركيبات بسيار سمي هستند كه داراي قابليت سرطان‌زايي، جهش‌زايي، ناقص‌الخلقه‌زايي و هم‌چنين باعث سركوب سيستم ايمني مي‌شوند و ارگان هدف براي سميت و سرطان‌زايي، كبد مي‌باشد. كميته اروپا و كدكس حداكثر مقدار مجاز آفلاتوكسين را در شير و ساير محصولات لبني 50 نانوگرم در ليتر تعيين كرده‌اند. هدف از انجام اين مطالعه مرور نظام‌مند مطالعات انجام گرفته در كشور و بررسي نتايج آن‌ها از حيث ايمني شير و فرآورده‌هاي لبني از نظر وجود و مقدار آفلاتوكسينM1 مي‌باشد. روش‌ها: جهت دريافت مقالات مرتبط، ذخاير علمي الكترونيك در كشور شامل SID و هم‌چنين دربانك‌هاي اطلاعاتي Medline،Science Direct ،PubMed ،Elsevier ،Scopus با استفاده از كلمات كليديAflatoxin M1،pasteurized milk ،UHT milk ،Raw milk ،Yoghurt،cheese و معادل فارسي آن ها از سال 2005 تا 2013 جستجو شد كه از 42 مقاله مرتبط با موضوع، 23 مقاله تحقيقاتي مورد استفاده قرار گرفت. يافته‌ها: آلودگي شير و ساير فرآورده‌هاي لبني مورد بررسي، در اكثر مطالعات فراتر از استاندارد تعيين شده توسط كميته غذايي كدكس و سازمان ملي استاندارد ايران (50 نانوگرم در ليتر) بوده است. نتيجه‌گيري: بررسي مطالعات صورت گرفته در ايران گوياي اين مطلب است كه بيشترين توجه در ميان محصولات لبني بر شير پاستوريزه و سپس شير استريليزه متمركز بوده و بقيه محصولات سهم كمي را در مطالعات صورت گرفته، برخوردارند. در اكثر مطالعات، آلودگي بالاتر از استاندارد اتحاديه اروپا و سازمان ملي استاندارد ايران بوده است؛ بنابراين سلامت مصرف‌كنندگان خصوصا كودكان در معرض خطر است.