بررسي آثار نامتقارن نوسانات قيمت نفت بر مخارج دولت در بخش بهداشت و سلامت در ايران

مقدمه: بررسي رفتار دولت در نحوه تخصيص منابع مالي به بخش سلامت به هنگام تغييرات مثبت و منفي در قيمت نفت از بعد سياستگذاري حوزه بهداشت و سلامت داراي اهميت فراواني است. از اين‌رو، هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسي اثر نامتقارن نوسانات قيمت نفت بر مخارج دولت در بخش سلامت طي دوره 1392-1375 در ايران بود. روش‌ها: براي بررسي اثر نامتقارن نوسانات قيمت نفت بر مخارج دولت در بخش بهداشت و سلامت ابتدا تلاش شد با استفاده از يك مدل خودرگرسيو واريانس ناهمسان شرطي تعميم يافته (GARCH يا Generalized auto-regressive conditional heteroscedasticity) نوسانات مثبت و منفي قيمت نفت محاسبه و سپس، با استفاده از رويكرد اقتصادسنجي Bayesian و توابع واكنش به ضربه (Response function)، تأثير هر يك از نوسانات مثبت و منفي بر مخارج دولت در بخش سلامت مورد بررسي قرار گيرد. يافته‌ها: هم در زمان افزايش قيمت نفت و هم زمان كاهش قيمت، دولت مخارج خود در بخش سلامت را افزايش داده و اين مسأله نشان دهنده اهميت بخش بهداشت و سلامت به عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم توسعه انساني در سياستگذاري‌هاي مربوط به تخصيص منابع در دوره مذكور از سوي دولت است. نتيجه‌گيري: نوسانات قيمت نفت به عنوان يكي از عوامل ايجاد بي‌ثباتي در تأمين منابع درآمدي دولت در بودجه به شمار مي‌آيد. از اين‌رو، تأمين مخارج بخش بهداشت و سلامت به عنوان يكي از شاخص‌هاي اثرگذار بر توسعه انساني از سوي دولت ممكن است با بي‌ثباتي‌هايي روبه‌رو شود. به همين منظور، مطالعه حاضر نشان مي‌دهد كه دولت در دوره مذكور تلاش نموده است تا تخصيص منابع به اين بخش دچار بي‌ثباتي نشود.