«تدبير منزل» در اخلاق ناصري و اخلاق جلالي

گذشتگان ما به موضوع ادبيات تعليمي، بويژه اخلاق اهميت خاصي مي دادند، علمي كه موضوع اصلي و كلان آن، نيكي و بدي يِا خير و شرّ است و بـه رفتارهاي افراد در مقابل هم مي پردازد. هدفِ غايي علـم اخلاق، هدايت انسـان ها به سمت نيكي و زيبايـي هاست و قصد دارد آنها را براي اصلاح رفتارهاي فردي و اجتماعي، راهنمايي و آماده كند، كه اين موضوع در متون نظم و نثرِ ادبِ فارسي هم كاملاً جلوه گراست. ازجمله دانشمنـداني كه به اين امـر توجه ويژه داشته و دو كتاب هم با اين موضوع به نام هاي «اخلاق ناصري» و «اخلاق محتشمي» تأليف كرده است، «خواجه نصيرالدين توسي» است. قرن ها پس از نگارش اين كتاب محقّقان ديگري نيز ترغيب شدند تا با تأثيرپذيري و طبق شيوۀ او به خلقِ آثار جديدي بپردازند. يكي از اين آثار كه در زمينۀ «تدبير منزل» نگاشته شده است، كتاب «اخلاقِ جلالي» نوشتۀ «جلال الدين دواني» از علما و حكماي قرن نهم قمري است كه در واقع بازنويسي رسالۀ خواجه نصير است و عمدۀ تغييرات ايجاد شده در آن، پُررنگ شدنِ صبغۀ ديني نسبت به نگاه فلسفيِ خواجه نصير، تغيير سبك نگارش كتاب و ساده تر شدن آن، تلخيصِ كتاب، اضافه كردنِ آيات و احاديث و اشعار و امثال عربي و...، است. هدف اين مقاله، بررسي بحث «تدبيرمنزل» در اين دو كتاب است.