بررسي ارتباط ميان شاخص حكمراني خوب و اندازه دولت با شاخص توسعه انساني در ايران

توسعه انساني از رويكرد توانايي‌هاي شخصي با توجه به بردار عملكرد متفاوت لذت بردن از سطوح مختلف رفاهي يكي از بهترين شاخص‌هاي رفاهي مدنظر است. از طرفي براي توازن توسعه و رشد در تمامي سطوح، مداخله دولتي يا كيفيت دولت (حكمراني خوب) امري ضروري است. مطالعه اثر اندازه دولت و حكمراني خوب بر شاخص توسعه انساني اهميت بسياري دارد و نظريات گوناگوني درباره آن وجود دارد. در اين مطالعه ارتباط ميان شاخص حكمراني خوب و اندازه دولت با شاخص توسعه انساني در ايران براي بازه زماني 1375 تا 1395 به‌صورت فصلي بررسي شده است. براي اندازه‌گيري اين شاخص از ميانگين شش شاخص معرفي‌شده بانك جهاني استفاده گرديده و به‌منظور سنجش اندازه دولت از نسبت هزينه‌هاي مصرفي دولت به توليد ناخالص داخلي و همچنين متغيرهاي نرخ باسوادي و نرخ شهرنشيني به‌عنوان متغيرهاي كنترلي بهره‌برداري شده است. همچنين براي بررسي ارتباط عليت ميان متغيرها از روش عليت «تودا- ياماماتو»، براي به دست آوردن ضرايب بلندمدت از آزمون «جوهانسن- جوسيليوس» و براي به دست آوردن ارتباط كوتاه‌مدت از «ECM» استفاده شده است. نتايج روش عليت تودا - ياماماتو نشان داده است كه يك رابطه عليت دوطرفه ميان متغيرهاي مستقل تحقيق با شاخص توسعه انساني وجود دارد و نتايج روش جوهانسن- جوسيليوس مشخص كرده است كه اثر متغيرهاي حكمراني خوب، اندازه دولت، نرخ باسوادي و نرخ شهرنشيني بر توسعه انساني مثبت است.