شواهد هيدروشيميايي و سن‌ سنجي تريتيوم در شناخت الگوي هيدروژئولوژيكي آبخوان آبرفتي شاهرود

بررسي رابطه الگوي جريان و كيفيت آب از عوامل مهم كمك‌كننده در مديريت كمّي و كيفي آبهاي زيرزميني است. تحقيق حاضر به منظور استفاده از شواهد هيدروشيميايي و ايزوتوپي در تعيين الگوي جريان آب زيرزميني در آبخوان شاهرود و بررسي آثار هيدروژئولوژي بر كيفيت آب منطقه انجام گرفت. جهت جريان كلي آب در آبخوان شاهرود از مناطق شمال‌شرقي به جنوب‌غربي است. به وجود آمدن يك خط تقسيم آب در منطقه باعث ايجاد تغييراتي در جهت جريان كلي آب در برخي بخشها و انحراف جريان به سمت شرق شده است. بررسيهاي هيدروشيميايي 120 نمونه آب نشان داد در اين آبخوان پيوستگي ژئوشيميايي، به‌ويژه در بخش جنوب‌شرقي، وجود ندارد؛ به گونهاي كه بخش شرقي و بخش جنوب‌شرقي اختلاف كيفيت فاحشي با بخشهاي شمالي، غربي، و مركزي نشان ميدهد. جريان ورودي قوي‌تر از مرز شمالي همراه خط تقسيم آب زيرزميني باعث جدا افتادن و ساكن شدن آبهاي شور جنوب‌شرق منطقه شده است. در نتيجه، به مرور زمان، تغيير تيپ آب از سولفاته به كلروره در اين توده آب نسبتاً راكد رخ داده است. جدا افتادن جريان آب در بخش جنوب‌شرقي باعث شده آب شور آن تأثير چنداني بر شيمي آبخوان نگذارد. آناليز 3 نمونه تريتيوم وجود حداقل دو منبع تغذيه با سنين مختلف در آبخوان را اثبات ميكند. نمونه هاي شور جنوب‌شرقي با ميزان تريتيوم كمتر از TU 0/8 نشان‌دهنده آب نسبتاً قديمي تغذيه‌شده قبل از سال 1952 است؛ درحالي‌كه آب شيرين شمال منطقه با ميزان تريتيوم TU 2/2 آبي است كه به‌تازگي تغذيه شده است. سن بيشتر آب در بخش جنوب‌شرقي به دليل عدم‌ارتباط هيدروليكي با آبهاي جوان، سرعت كمتر جريان، و نيز عدم‌خروج آب قديمي از اين بخش از آبخوان به دليل كم بودن ميزان بهرهبرداري است.