بررسي فضاي سياسي فرهنگي عربستان در پيش از ظهور با استفاده از روايتي از كتاب الكافي

پيدايش جريان‌ها و تحولات فرهنگي، سياسي جوامع اسلامي يكي از مهم‌ترين مسائلي بوده است كه همواره مورد توجه معصومان: بوده است. روايت بطشه يكي از آن رواياتي است كه درقالب يك سؤال وجواب كوتاه، درصدد ترسيم چند چالش اساسي پيش از ظهور و منشأ آنها برآمده است؛ از جمله فشار و مقابله شديد سياسي، فرهنگي عربستان با نشر معارف و فرهنگ شيعه و پنهان گشتن تدريجي علوم اهل‌بيت: در آن‌جا و جريان اختلاف و نزاع دروني شيعيان. منشأ همه مشكلات در روايت، بسته به جريان فكري حاكم بر عربستان است و در نهايت، با بشارت تحقق جميع خير، به مهم‌ترين چالش رواني شيعيان عصر ظهور، در مواجه با حوادث متصل به ظهور سامان داده است. از جمله فقره‌هاي روايت مذكور، مخفي گشتن تدريجي علم مانند خزيدن مار به آشيانه خود، از روي ترس، در منطقه بين دو مسجد مسجدالحرام و مسجدالنبي است. علم با توجه به مبادي مشتقِ عالِم مطرح گرديده است. پنهان گشتن معارف اصيل اسلامي به واسطه سخت‌گيري شديد حكام عربستان و انتشار دروغ و شايعه در جوامع شيعي به عنوان دو منشأ اساسي اختلاف و نزاع معرفي شده است. اين وقايع به صورت فَترت و دوره متصل با ظهور اتفاق مي‌افتد. بنابراين امام با طرح سؤال ابتدايي، چند چالش اساسي شيعيان عربستان و ساير جوامع را مطرح كرده و با اشاره به منشأ آن، زيركانه راه نفوذ و مقابله با آن را اشاره كرده است. نيز ذهنيت ابان به عنوان راوي حديث مذكور را نسبت به چالش غيبت امام زمان(عج) و حوادث مرتبط با آن را آماده كرده است، و فشار رواني او و جميع شيعيان را با بشارت اميدبخش ظهور تسكين داده است.