بررسي زمين شيميايي عناصر خاكي كمياب و ارتباط آن با سيالات كانه ساز طلا در محدوده معدني سنجده (ايران مركزي)

منطقه معدني موته در60 كيلومتري جنوب باختري دليجان و در بخش مركزي پهنه سنندج سيرجان واقع شده است. اين منطقه شامل دو معدن فعال به نام چاه خاتون و سنجده و چندين رخداد كوچكتر مي‌باشد. واحدهاي سنگي رخنمون يافته در منطقه كه در حد رخساره شيست سبز تا آمفيبوليت زيرين دگرگون شده‌اند، شامل مجموعه‌اي از سنگ‌هاي رسوبي، ولكانيكي و ولكاني‌كلاستيك با امتداد عمومي شمال‌شرق –جنوب‌غرب مي‌باشد. كانه‌زايي در منطقه مورد‌مطالعه به‌صورت رگه رگچه‌هاي كوارتز سولفيد در كانسنگ ميزبان متاريوليتي و در امتداد گسل نرمال با روند N40W و شيب به سمت شمال‌شرق رخ داده است. مطالعه و مقايسه رفتار ژئوشيميايي طلا و عناصر همراه در نمونه‌هاي كانه‌دار و دگرسان‌شده نشان مي‌دهد كه در بين عناصر اصلي Si, S و در بين عناصر كمياب Ag, Te, Th, Bi, Baهمراه با افزايش عيار طلا، افزايش مي يابد. مطالعه روند تغييرات و الگوي عناصر نادر خاكي در نمونه‌هاي كانه‌دار و دگرسان‌شده و مقايسه آن‌ها با نمونه‌هاي فاقد دگرساني، بيانگر غني‌شدگي عمومي به‌ويژه در عناصر خاكي كمياب سبك موجود در نمونه‌هاي كانه‌دار ميباشد. غنيشدگي عناصر كمياب خاكي سبك در نمونه‌هاي داراي كانه‌زايي طلا ، بيانگر تاثير سيالات گرمابي احيايي غني از گوگرد، سيليس و CO2 هم‌زمان با تكتونيك فعال منطقه، در تجمع عناصر فرار و متحرك مي‌باشد. همبستگي منفي بين طلا و عناصر خاكي كمياب سنگين مي‌تواند ناشي از تاثير سيالات فلورداري باشد كه سبب شست‌و‌شو و حمل اين عناصر گشته است.