اثر برخي آفت‌كش‌ها بر روي مينوز گوجه‌فرنگي (Lep.: Gelechiidae) Tuta absoluta و دو گونۀ زنبور پارازيتوئيد (Hym:Trichogrammatidae) Trichogramma brassicae وT. evanescens

Effects of some insecticides against tomato leaf miner Tuta absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) and egg parasitoids Trichogramma brassicae and T. evanescens (Hym.: Trichogrammatidae)

پروانۀ مينوز گوجه‌فرنگي Tuta absoluta يكي از آفت‌هاي مهم گوجه‌فرنگي است. در اين پژوهش اثر حشره‌كش‌هاي آبامكتين، امامكتين بنزوات، استاميپريد و فلوبندياميد روي دو مرحلۀ رشدي نابالغ حساس (لارو سن اول) و متحمل (شفيره) آفت و مرحلۀ بالغ دو گونۀ پارازيتوئيد تخم آفت Trichogramma brassicae و T. evanescens مورد بررسي قرار گرفت. مينوز گوجه‌فرنگي از گلخانه‌هاي شهرستان اراك جمع‌آوري شد و پس از سه نسل پرورش در آزمايشگاه از مراحل لاروي و شفيرگي براي انجام زيست‌سنجي به روش غوطه‌وري استفاده شد. براي دو گونۀ تريكوگراما تيمار به روش لوله‌آزمايش انجام گرفت. مقدار LC50 حشره‌كش‌هاي آبامكتين، امامكتين بنزوات، استاميپريد و فلوبندياميد روي لارو سن اول مينوز گوجه‌فرنگي به ترتيب 0/9، 0/13، 1/51 و 0/34 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر و براي شفيرۀ اين آفت 4/99، 2/25، 3/22 و 3/48 ميكروگرم بر ميلي‌ليتر برآورد گرديد. ميزان LC50 آفت كشهاي يادشده براي حشره هاي كامل T. brassicaeبه ترتيب 0/0013، 0/0029، 0/0058 و 1/53 و براي حشره هاي كامل evanescensT. به ترتيب 0/0014، 0/0025، 0/0052 و 1/71 ميكروگرم مادۀ تجاري بر ميلي‌ليتر به دست آمد. بيشترين ميزان پارازيتيسم تخم بيد غلات براي هر دو گونه در روز دوم پس از پيدايش مشاهده شد به‌طوري‌كه در گونۀ T. brassicae پس از تيمار با فلوبندياميد، استاميپريد، امامكتين بنزوات و آبامكتين به ترتيب 0/17± 14/70، 0/20 ± 14/00، 0/20 ± 13/10 و 0/14± 11/80 تخم پارازيته شد و همگي تيمارها با شاهد (0/12 ±16/00) داراي اختلاف معني‌دار بود. براي گونۀevanescensT. اين اندازه‌ها به ترتيب 0/21± 13/10، 0/12 ± 12/37، 0/18 ± 11/50 و 0/16± 11/23 به دست آمد كه همچنين با شاهد (0/19 ±14/00) اختلاف معني‌دار نشان داد. ارزيابي نسبت خطر، فلوبندياميد را در گروه 2 سميت (آفت كشهاي با سميت كم تا ميانه) و ديگر آفت كشها مورد آزمايش را در گروه 3 (آفت كشها با سميت بسيار) قرار داد. با توجه به سميت كمتر فلوبندياميد روي دو گونۀ زنبور پارازيتوئيد و تأثير كمتر آن بر ميزان پارازيتيسم، به‌كارگيري اين آفت كش در برنامه‌هاي مديريت تلفيقي مينوز گوجه‌فرنگي امكان‌پذير است.

Tomato leaf miner, Tuta absoluta (Meyrick) (Lep.: Gelechiidae), is one of the most important pests of tomato in the world. In the current study, effects of four insecticides, abamectin, emamectin benzoate, acetamiprid, and flubendiamide were tested against 1st larval instar and pupae of the tomato leaf miner. Also, their lethal effects were studied on the adult stage of two species of egg parasitoids, i.e., Trichogramma brassicae and T. evanescens. The leaf miner collected from greenhouses near Arak (Markazi province, Iran) were reared for three generations under laboratory conditions and then treated by the leaf-dip method at larval or pupal stages. The parasitoids were tested by coated vial residue method. Insect mortality was recorded 24 h after initial exposure. The LC50 values of abamectin, emamectin benzoate, acetamiprid, and flubendiamide were 0.92, 0.13, 1.51, and 0.34 µg/ml, respectively for the 1st larval instar and 4.99, 2.25, 3.22, and 3.48 µg/ml, respectively for the pupae. Similarly, the LC50 values of the abovementioned compounds were 0.0013, 0.0029, 0.0058, and 1.53 µg/ml, respectively for T. brassicae and 0.0014, 0.0025, 0.0052, and 1.71 µg/ml, respectively for T. evanescens. The maximum number of parasitized eggs was seen on the 2nd day after the emergence of both parasitoids. These amounts for T. brassicae after treatment by LC25 of flubendiamide, acetamiprid, emamectin, and abamectin, were 14.70 ± 0.17, 14.00 ± 0.20, 13.1 ± 0.20, and 11.8 ± 0.14, respectively which statistically differed with the control (16.00 ± 0.12). For T. evanescens, the related values were 13.10 ± 0.21, 12.37 ± 0.12, 11.50 ± 0.18, and 11.23 ± 0.16, respectively which differed meaningfully from the control (14.00 ± 0.19). Risk quotient categorized flubendiamide in class 2 (slightly harmful) and other compounds in class 3 (harmful). Based on our results, flubendiamide showed selectivity and it can be used as an effective tool for integrated pest management programs of tomato leaf miner.