مرور نظام مند مقالات پژوهشي در حوزه مطالعات اجتماعي گردشگري شواهدي از تحليل محتواي نشريات علمي پژوهشي كشور

بررسي تلاش هاي تحقيقاتي صورت گرفته در هر حوزه، درك صحيحي از رويكرد نظري، روش ها و تكنيك هاي مورد استفاده تحقيق و چگونگي پيشرفت نظري و روشي در آن حوزه فراهم مي كند. در كنار مباحث كلي در رابطه با ماهيت و تكامل دانش علمي، بحث هاي پارادايمي و پژوهش هاي نوين گردشگري مي توانند فرضياتي را در رابطه با تكامل دانش گردشگري ارائه كنند. در اين نوشتار با بهره گيري از روش مرور نظا مند، آثار علمي پژوهشي مطالعات اجتماعي گردشگري در ايران، با هدف آشكارسازي بينش و تفكر اجتماعي در مورد گردشگري بررسي شد. به تأسي از مفهوم سازي كوهن از جامعه شناسي گردشگري، رويكرد مفهومي در مسأله شناسي مطالعات اجتماعي گردشگري به چهار سطح گردشگر (علايق، نگرش‌ها، واكنش‌ها و نقش‌هاي او)؛ روابط ميزبان و گردشگر؛ ساختار‌ها و كاركردهاي گردشگري و پيامدهاي گردشگري، طبقه بندي شد. يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه مهمترين موضوع اجتماعي مورد توجه محققان گردشگري در ايران، ساختار و كاركردهاي گردشگري بوده‌ و پس از آن عمده مقالات به گردشگر پرداخته اند و پيامدهاي گردشگري و روابط گردشگر و ميزبان به ترتيب در مراتب سوم و چهارم اهميت قرار داشته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه موضوع گردشگري چندان مورد اقبال جامعه شناسان در ايران نبوده است و جغرافي دانان تفوق بيشتري در توليد و انتشار مسايل اجتماعي گردشگري داشته اند. يافته ها شواهدي از رشد مطالعات بين رشته اي در موضوع گردشگري در ايران را نشان نداده و بيشتر مؤيد پژوهش هاي چندرشته اي است كه عمدتا با بهره گيري از روش هاي كمي و با نظرسنجي از ذينفعان و كارشناسان انجام شده است. نتايج نشان داد خلاءهاي مفهومي و روشي زيادي براي توسعه دانش بين رشته اي گردشگري و تأثيرگذاري آن در مسايل سياست گذاري، توسعه و مديريت گردشگري تجاري در ايران وجود دارد.