تأثير نوآوري‌هاي حكمت متعاليه در نفس‌شناسي بر برداشت‌هاي قرآني و روايي ( مطالعۀ موردي : اخبار مربوط به خلقت نفوس)

موضوع اين مقاله تطبيق آراي جناب صدرالمتألهين شيرازي بر آيات و روايات و بررسي و تبيين نظريات تفسيري وي در خصوص اخبار مربوط به خلقت نفوس است. اخبار مربوط به اين حوزه دو دسته است؛ ظاهر برخي با نظريۀ حدوث جسماني نفس جناب صدرالمتألهين سازگار و ظاهر برخي ناسازگار است. نحوۀ رويارويي با اخبار ناسازگار سه‌گونه بوده است؛ برخي با اكتفا به دليل عقلي مبني بر امتناع خلقت نفوس قبل از ابدان به اين اخبار توجه نكردند؛ عده‌اي به ظواهر اخبار اكتفا نمودند و معتقد شدند كه نفوس بما هو نفوس قبل از ابدان وجود داشته‌اند، كساني نيز سعي كردند ميان عقل و نقل جمع كنند. جناب صدرالمتألهين ملاصدرا با كساني كه به ظاهر اخبار اكتفا كردند و قائل شدند نفوس بما هو نفوس قبل از ابدان وجود داشته‌اند، مخالف است. هم‌چنين وي اگرچه معتقد است مبادي اعتقادي با ظنون حاصل از اخبار تحصيل نمي‌شود، لكن با گروه اول نيز موافق نيست و به دليل احترامي كه براي اخبار قائل است، ادلۀ عقلي خود را هم‌چون مخصص و قرينۀ لبي مي‌داند كه توجيه‌كننده و تبيين‌كنندۀ معنا و مراد دقيق اين اخبار هستند.