انحصار علم به علم حضوري نزد صدرالمتألهين

چكيده مسأله تقسيم علم به حضوري و حصولي نزد فيلسوفان مسلمان ثمرۀ نگاه هستي‌شناختي به پديدۀ علم است و ‏از ديرباز تا كنون مورد اعتقاد تقريباً اكثريت حكما بوده است، در اين نوشتار، برخلاف اين ديدگاه رايج ميان ‏حكما كه علم را به دو دسته مذكور تقسيم مي‌كنند، با نظر به روش خاص استنباط آراء فلسفي صدرا، و ‏تحليل و بررسي ديدگاه وي در خصوص حقيقت علم كه آن را امري وجودي مي‌داند و معتقد است در هنگام ‏علم به هر چيزي، نفسِ همان چيز نزد عالم حاضر مي‌شود، و سپس با تطبيق اين رويكرد با مباني فلسفي ‏خاص او از جمله اصالت وجود، وحدت و بساطت وجود، تساوق وجود با كمالات آن و اتحاد عاقل و ‏معقول، اين مسأله به اثبات مي‌رسد كه تقسيم مشهورِ علم در معرفت‎‌‎شناسي صدرالمتألهين قابل پذيرش ‏نيست، بلكه او علم را منحصر در علم حضوري مي‌داند. پشتوانه اين رأي نيز شواهد و مؤيداتي است كه در ‏مواضع مختلف از آثار صدرالدين و شاگردان حكمت متعاليه قابل اصطياد است.‏