تأملي بر خويشكاري‌هاي زن در ايران باستان، با نگاهي به شاهنامه فردوسي

كهن‌الگوي زن و خويشكاري‌‌هاي او در ادوار و اعصار مختلف ايران، همواره يكي از موضوعاتي است كه ذهن پژوهشگران را به خود مشغول كرده‌است. نگارنده در اين جستار با روش تحليلي – توصيفي و تحليل داده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها به كهن‌الگوي زن و خويشكاري‌‌هاي آن در ايران باستان پرداخته‌است. برآيند تحقيق اثبات مي‌كند كه جايگاه زن در ايران باستان، همواره به يك شكل نبوده و در برخي از اعصار مقام او تا حد خدايان نيز بالا برده شده ‌است. اين موضوع به دوراني برمي‌گردد كه حكومت‌‌هايي مادر‌سالار بر اين سرزمين حاكم بوده‌‌ و به تبع، خدايان آنان نيز الهه‌‌هايي مقتدر بوده‌اند. اين دوران، دوراني بسيار كهن است و تنها با بهره‌گيري از مطالعات باستان‌شناسي، مي‌توان به ابعاد آن پي برد. در اين ميان نمي‌‌توان از تأثير زن در زندگي كشاورزي و همچنين خويشكاري زايش و فرزند‌آوري و تربيت نسل او غافل ماند. اما در دوره‌‌هاي متأخرتر و با كشف آهن، حكومت‌‌هايي مردسالار بر ايران حاكم مي‌‌شوند و قدرت زن بسيار محدود مي‌‌شود. حتي زندگي متكي بر شكار نيز بر زندگي قائم بر زمين و كشاورزي ترجيح داده مي‌‌شود. به نظر مي‌رسد اديان آريايي از جمله آيين زرتشتي‌ بر قدرت زن تأثيرگذاشته‌اند ؛ زيرا در اين اديان باستاني، نظري مثبت نسبت به زن، چنان كه سابق بر آن بود، وجود ندارد.