موزه‌ها و هويت‌ها، تحليلي مردم‌شناختي از بازديد موزه

موزه‌ها عامل قدرتمندي براي ايجاد و انقال معاني، و تغيير باورهاي پيشيني است، كه داراي منشاء و خاستگاه‌هاي متفاوتي مانند: تجربيات رودرو، رسانه، نوشته و روايات در مورد ديگران هستند و مبنايي براي پيش‌داوري‌هاي قومي هستند. اين فرآيند تحت تأثير اهداف و نيات طراحان، ويژگي‌هاي فيزيكي موزه، و زمينه اجتماعي و فرهنگي بازديدكنندگان مي‌توانند منجر به توليد معاني متنوعي شوند. موزه فلك‌الافلاك اطلاعاتي را درباره‌ي تاريخ و فرهنگ اقوام لك و لر به نمايش مي‌گذارد. اين كه بازديدكنندگان چه تصوير و معاني را در رابطه با مردم لرستان از اين موزه اخذ كرده و اين تصوير چه تأثيري بر درك آنها از هويت قومي و ملي دارد، حوزه تمركز اين مطالعه است. اين مطالعه كيفي با رويكردي مردم‌نگارانه انجام شده و براي تحليل پيام‌هاي ثبت شده از تكنيك‌هاي تحليل داده‌هاي كيفي بهره گرفته شده است. تحليل قلمرو، طبقه‌بندي تحليلي و تحليل مولفه‌اي از جمله تكنيك‌هاي به كار رفته در تحليل پيام‌ها است. به علاوه براي رسيدن به اعتبار بيشتر نتايج تحليل پيام‌ها، براي گردآوري داده‌ها از مشاهده مشاركتي و مصاحبه، و براي روشني‌بخشي به سئوالات مطرح شده از تحليل پيام‌ها و تطبيق يافته‌ها نيز بهره گرفته شده ‌است. برآيند اين تحليل‌ها، برداشت‌هاي بازديدكنندگان را از هويت در دو سطح قومي و ملي، منعكس مي‌كند. يافته‌ها حاكي از اين است كه مردم محلي با ديدن دانش و فرهنگ اجدادشان به فرهنگ و هويت بومي خود مي‌بالند و بازديدكنندگان غيربومي كه ديدگاه تازه‌اي را نسبت به اقوام لك و لر كسب كرده‌اند، به هويت و تاريخ لرستان به عنوان بخشي از هويت ملي خود افتخار مي‌كنند. تجربه ديدار از موزه، تلقي بازديدكنندگان را از هويت خود در سطوح مختلف ملي و قومي تغيير و استحكام مي‌بخشد. مخاطبان بومي در نتيجه بازديد تعلق خاطر و رضايت بيشتري از هويت قومي خود احساس مي‌كنند و بازديدكنندگان غير محلي ضمن بيان تغيير ايجاد شده در ديدگاه خود نسبت به مردم لرستان، آن را مايه مباهات خود و بخشي از هويت ملي خود تفسير مي‌كنند. همچنين تمايز جنسيتي بازديدكنندگان بر تفسيرهاي متفاوت از صحنه‌هاي موزه تاثيرگذار بوده و موجب درك متفاوتي از جايگاه زن و مرد براي بازديدكننده‌ها است.