فطرت: استعداد يا فعليت؟

«انسان» موضوع تربيت است و مسائل دانش تعليم و تربيت حول محور چگونگي «شدن، تغيير و تربيت» اوست. از سوي ديگر، انسان داراي ابعاد وجودي گوناگوني است، و از مهم‌ترين ابعاد وجودي‌اش بعد فطري اوست. سؤالي كه اين نوشتار به دنبال پاسخ آن است اين است كه آيا اين بُعد وجودي انسان، مانند برخي ديگر ابعادش، استعدادي است كه قابليت شدن و تغيير دارد يا موهبتي خدادادي و فعليتي است كه ثابت و لايتغير است؟ اهميت حل اين سنخ مسائل، بنيادي بودن آن است؛ زيرا با حل آنها، تكليف بسياري از دست‌اندركاران امر تربيت انسان در فرايند و عمل تربيت روشن خواهد شد. اين پژوهش با استفاده از روش پژوهش توصيفي‌ـ تحليلي، ابتدا كوشيده است با تشريح و توصيف معناي «فطرت»، «استعداد» و «فعليت»، شناخت درستي از اين واژه‌ها ارائه دهد. سپس در يك فرايند فعاليت عقلاني، با تحليل و تفسير يافته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و ضمن نقد و بررسي نظرات موجود درباره‌ آن، نظر خود را در پاسخ به پرسش مذكور بيان دارد.