مقايسۀ ظرفيت قراردادهاي بالادستي نفت از منظر انتقال و توسعۀ فناوري با رويكرد عوامل حياتي موفقيت

در بسياري از كشورهاي صاحب ذخاير نفتي از جمله ايران يكي از مطلوبيت‌هاي قراردادي در بخش بالادستي نفت انتقال فناوري از شركت‌هاي بين‌المللي به كشورهاي ميزبان و توسعۀ فناوري در اين كشورها و استفادۀ حداكثري از توان داخلي آن‌ها است. در اين مقاله متن چند قرارداد بالادستي نفت از انواع مختلف امتيازي، مشاركتي و خدماتي تحليل شده است و ظرفيت هريك از اين چارچوب‌هاي قراردادي براي تحقق انتقال و توسعۀ فناوري بررسي شده است. پس از بررسي قراردادهاي مذكور، با بهره‌گيري از عوامل حياتي موفقيت در انتقال فناوري كه از مطالعات پيشين و مصاحبه‌ها استخراج شده است، راهبردهاي اتخاذي در قراردادهاي مختلف با اين دسته از عوامل تطبيق داده شده است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه هيچ يك از چارچوب‌هاي قراردادي براي پوشش همۀ عوامل حياتي موفقيت در انتقال فناوري ظرفيت لازم را ندارند. بااين‌حال قراردادهاي مشاركتي و خدماتي به‌سبب بهره‌گيري از ابزارهاي بيشتر و متنوع‌تر ظرفيت بيشتري براي تحقق انتقال فناوري دارند. لذا مي‌توان گفت قراردادهاي بالادستي نفت، به‌سبب ماهيت حقوقي و مشروعيت‌ساز خود، ابزارهايي «لازم» براي انتقال فناوري هستند ولي براي تحقق اين امر «كافي» نيستند.