پيمان صلح ايلام و آشور در 674 پيش از ميلاد؛ زمينه هاي شكل گيري و سرانجام آن

پيمان صلح سال 674 پيش از ميلاد ميان ايلام و آشور، در تاريخ روابط اين دو دولت، پيماني منحصربه‌فرد محسوب مي‌شود؛ زيرا تنها پيمان دوستاﻧﮥ ميان دو دولت است كه با اطمينان از آن سخن مي‌گويند. متن و مفاد اين پيمان به جا نمانده است؛ اما اشاره‌هاي آمده در نامه‌ها، پيشگويي‌ها و سالنامه‌هاي آشوري، وجود آن را اثبات مي‌كند. پيش از اين، عوامل زمينه‌ساز اين معاهده و نقض آن، موضوع پژوهش‌ها نبوده است و از طرفي، اين معاهده چرخشي آشكار در سياست‌هاي دو طرف را نشان مي‌دهد؛ بنابراين در اين پژوهش تلاش شده است اين مسائل بررسي شود. از آنجايي كه براي بررسي اين معاهده اسناد ايلامي در اختيار نبود، تكيۀ اصلي بر نوشته‌هاي ميانروداني است. بر اساس اين اسناد، در سده هفتم پيش از ميلاد با ورود سكاها و كيمريان و قدرت‌گرفتن اقوام ايراني كه پيش از اين وارد فلات شده بودند، فلات ايران شاهد تغييرات چشمگيري بود. اقوام ايراني در ائتلاف‌هايي كه با سكاها و كيمريان تازه‌وارد شكل دادند، مرزهاي شمالي ايلام و مرزهاي شرقي آشور را پي‌درپي تهديد مي‌كردند. از طرفي، ايلام در مرزهاي شرقي خود نيز با پارسيان روبه‌رو بود كه براساس اسناد آشوري، مشكلاتي براي اين دولت ايجاد كرده بودند؛ بنابراين ايلام و آشور كه در اين موقعيت در معرض تهديد دشمني مشترك بودند با انعقاد اين پيمان به متحد هم در مقابل آن بدل شدند؛ اما اين پيمان در سال 664 پيش از ميلاد با ﺣﻤﻠﮥ ايلام به بابل نقض شد. علت‌هاي اين نقض را بايد در پايبندنبودن كامل دو طرف به معاهده، چنددستگي و آشفتگي در طبقۀ حاكمه ايلام، اشتراك منافع اقتصادي با مناطق جنوبي ميانرودان و رضايت‌نداشتن از ﺳﻠﻄﮥ آشور بر اين مناطق دانست كه اين منافع را با تهديد مواجه كرده بود.