چيستي هنجار در ساحت نظم اجتماعي و نظم حقوقي

هنجار در نظم‌هاي تنسيقي (نظم‌هاي اخلاقي، اجتماعي، حقوقي و سياسي) معناي خاصي دارد كه در فراگرد عيني، ضمن تكثر مفهومي و مصداقي، هر كدام تعريف ماهوي و شكلي و ضمانت اجراي خاصي دارند. جامعه‌شناسي و حقوق به‌عنوان دو دانش از علوم دستوري، نظم مخصوص به خود را دارند كه در فرايند آنها «هنجار» معيار عمل و مبناي شكل‌گيري نظم اجتماعي و نظم حقوقي است. از آنجا ‌كه گاهي نظم حقوقي به‌مثابۀ جامه‌اي ديده مي‌شود كه بر قامت نظم اجتماعي پوشانده مي‌شود و نيازمند تعامل است، مي‌بايست شناختي سنجيده از گزاره‌هاي اين دو نظم ارائه شود. با توجه به اهميت شناخت هنجار در هندسۀ نظم اجتماعي و حقوقي، تحليل و مقايسۀ مؤلفه‌هاي ايجاد و پايايي هنجار در زمينه‌هاي متفاوت و نيز بررسي و انطباق آنها ضروري است. در اين نوشتار با نگرشي تحليليمقايسه‌اي، چيستي هنجار مطمح نظر است و ويژگي‌هاي هنجار در ساحت دو نظم اجتماعي و حقوقي مورد مداقه قرار مي‌گيرد و نسبت اين هنجارها با يكديگر مشخص مي‌شود.