تحليلي بر ماهيت نظريه ولايت فقيه امام خميني

نظريه ولايت فقيه امام خميني يكي از نظريه‌هاي برجسته فقهاي شيعه درباره نظام سياسي در دوران غيبت است و به همين دليل فهم ماهيت اين نظريه از جنبه ثبات يا تحول، همواره مورد بحث نظريه‌پردازان بوده است. پژوهش حاضر سعي دارد با نگاهي نو اين مقوله را ارزيابي كند. در اين شرايط معياري براي فهم تحول يا ثبات يك نظريه مطرح مي‌كند كه عبارت است از ماهيت دانش فقه سياسي به عنوان دانشي وابسته به فقه به لحاظ مباني و روش و وامدار علم سياست به لحاظ موضوع. از سوي ديگر، مقاله حاضر با اتخاذ نكردن رويكردي عمومي، يكسان و كلي به همه جنبه‌هاي نظريه ولايت فقيه امام، آن را ذيل عنوان كلي ثبات يا تحول نمي‌برد، بلكه ضمن تفكيك سه جزء اصلي نظريه امام، يعني شئون و اختيارات، شرايط و ويژگي‌ها و مبناي مشروعيت ولي فقيه، سه جمع‌بندي متفاوت از اجـزاي اين نظـريه ارائه مي‌دهد و «تكامل» را نيز به عنوان ضلع سوم در كنار ثبات و تحول مورد اشاره قرار مي‌دهد. علاوه بر اين، نوشتار حاضر در بررسي مبناي مشروعيت ولي فقيه از ديدگاه امام، با تكيه بر نظريه «مجوزدهي»، از نقش مردم در به فعليت رساندن حكومت فقيه از ديدگاه ايشان سخن مي‌گويد و سعي مي‌كند بياني منطبق بر ديدگاه حقيقي ايشان ارائه دهد كه از محتوايي مردم‌سالارانه برخوردار است.