پيشينۀ اشراقي علم الهي از ديدگاه حكمت متعاليه

اساس علم الهي در حكمت اشراق نور، ظهور، حضور و شهود است و تبيين صدرايي علم ذاتي الهي نيز جز اين نيست. واجب‌تعالي از آن رو به خود، علم ذاتي دارد كه براي خود، ظاهر و عيان است. مبناي علم به غير نيز همين نور و ظهور است. نورالانوار در مقام وجوب و غناي خود، بر تمام عالم هستي، سلطه و احاطه دارد؛ چنان‌كه هيچ موجودي، اعم از زميني و آسماني، و مجرد و مادي از اين حيطۀ نوري، وجودي و علمي خارج نيست؛ حتي ماديات و جسمانيات نيز به عين وجود خارجي خود، معلوم خداوند هستند. منظومۀ فكري توحيدي و قرآني ملاصدرا نيز هيچ ذره‌اي از ذرات عالم را خارج از اين احاطۀ علمي نمي‌داند و تصريحات خلاف اين احاطه و علم حضوري نيز صرفاً راه به توجيه دارند، نه پذيرش.