عوامل ساختاري شكل‌‌گيري تظاهر در ايران

منافق، يكي از سنخ‌هاي اجتماعي است كه از رهگذر ارتباط با ديگران پديد آمده و محصول كنش و توقّعات ديگران از چنين فردي است. انسان متظاهر، دوچهره كاملاً متضاد دارد، در حالي‌كه انسان سالم، ظاهر و باطن‌اش هماهنگ است. وجدان جمعي ايرانيان در ظاهر و زباني، تظاهر را نهي مي‌كند اما، برخي تحقيقات نشان مي‌دهد تظاهر، به‌عنوان يك مهارت اجتماعي و راه‌كاري براي رسيدن به اهداف، تلقي مي‌شود. مقاله درصدد يافتن پاسخ به اين پرسش است كه عوامل ساختاري تظاهر در ايران كدامند؟ براي دست‌يابي به اين‌مهم، با استفاده از روش‌شناسي انتقادي و تمركز بر مدل‌هاي تئوريك و مفهومي ‌سعي شده ساختارهاي پنهان جامعه واكاوي شود. مقاله، ابتدا با مفهوم‌شناسي «نفاق» و «ريا» و مشخص‌كردن مراد از تظاهر آغاز مي‌شود؛ سپس با الهام از نظريه ماكياولي و همچنين «جامعه رسمي ‌و غيررسمي» و تأمل در ساختارهاي موجود، عوامل تظاهر را برشمرده است. يافته‌هاي پژوهش در سه سطح كلان؛ مياني و خرد مشخص شده‌اند. با رويكرد تضاد، مي‌توان «تعارض ميان ارزش‌هاي رسمي ‌و غيررسمي» در ايران را به‌عنوان لايه زيرين و پنهاني دانست كه عوامل متعددي (عوامل مياني) از آن ناشي مي‌شود. كسب منفعت و منزلت نيز در سطح خرد معرفي شده است.