تعامل فرهنگي مسجد و جامعه از منظر آموزه‌هاي ديني

آن‌چه به عنوان ميراث فرهنگ ديني هزارساله اسلامي ياد مي‌شود و جوامع اسلامي با تكيه بر اين ذخيره معنوي به حيات اجتماعي خود ادامه مي‌دهند، عبارت است از: مجموعه نهادها، ساخته‌ها و اندوخته‌هاي معنوي و مادي جامعه انساني اسلامي كه سبب شكل‌گيري تمدن اسلامي شده است؛ تمدني كه به پشتوانه مباني وحياني خود و رهبري متعالي برترين بندگان خداوند و تعامل سازنده با عموم مردم به‌تدريج به وضعيت تكامل‌يافته كنوني رسيده است. بي‌شك، پايگاه اصلي اين تعامل و مهم‌ترين و تاثيرگذارترين عنصر جامعه اسلامي، مسجد بوده است؛ كانوني كه همه فعاليت‌هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي اسلام بر محور آن بنا شده و در تجربه تاريخي اسلام نيز نقش‌آفريني ويژه‌اي داشته است. مقاله حاضر به روشي توصيفي تحليلي درصدد است با تكيه بر آموزه‌هاي ديني و تجربه تاريخي اسلام، وجوه تعامل فرهنگي مسجد و جامعه را بازخواني كرده و متناسب با الگوي مطلوب ديني اين تعامل، پيشنهاداتي را براي وضعيت موجود ارائه نمايد. تعامل در انتقال باورها، ارزش‌ها، هنجارها و رفتارهايي از قبيل: محوربودن در آموزش و تربيت، الگوبودن در شيوه زيست فردي و اجتماعي، تاثيرگذاري بر مولفه‌هاي فرهنگي همچون؛ علم، زبان، پوشش، آداب و رسوم و ترسيم شيوه ارتباطات فردي و اجتماعي، الگوي معماري اسلامي و مانند آن از نمونه‌هاي بارز و مورد تاكيد آموزه‌هاي ديني و سيره اجتماعي مسلمانان، در باب تعامل فرهنگي مسجد و جامعه است كه با تطبيق و ترسيم تعامل مناسب مسجد با حوزه‌هاي مذكور در وضعيت معاصر نيز مي‌توان شاهد كانوني‌شدن دوباره مسجد در جامعه اسلامي بود.