بررسي انتقادي بر ساخت معاني در تبارشناسي از منظر حكمت اسلامي

در اين مقاله، ديدگاه برساخت‌گرايانه تبارشناسي درباره شكل‌گيري معاني از منظر حكمت اسلامي بررسي و نقد شده است. بنابراين، ابتدا توصيفي از ديدگاه تبارشناسي درباره معاني ارائه شده و نقش قدرت و عملكردهاي گفتماني در برساخت معاني تحليل شده است. در ادامه با بهره‌گيري از مباني رايج حكمت اسلامي، نقدها و اشكالات رويكرد برساخت‌گرايانه تبارشناسي در دو بخش؛ نقدهاي مبنايي و پيامدها و تبعات معرفت‌شناختي در علوم انساني تبيين گرديده است. تقليل‌گراييِ هستي‌شناختي، ذات‌انكاري از معاني، تاريخي‌گريِ غايت‌انكار، تقدم اراده بر ادراك و نفي روابط ضروري در شكل‌گيري نظام‌هاي معنايي از مهم‌ترين نقدهاي مبنايي بر اين رويكرد هستند. سپس پيامدها و تبعات اين ديدگاه در علوم انساني را برشمرديم. مهم‌ترين آن‌ها عبارت بودند از: تحويل‌گرايي ناموجه و تسري ويژگي معاني برساخته به تمامي معاني، اجتماع‌گرايي نامعقول در شكل‌گيري معاني، نسبي‌گرايي و فقدان معيار و ملاك سنجش و ارزيابي، مرگ حقيقت و نفي تطابق معاني با واقعيت في‌نفسه اشياء و قداست‌زدايي از علم. در پايان نيز ديدگاه حكمت اسلامي درباره معاني و انواع آن بيان شده است و امكان برساخته‌بودن معاني از منظر حكمت اسلامي در معاني اعتباري بررسي شده و تمايز اين ديدگاه با قرائت برساخت‌گرايانه تبارشناسي تبيين شده است.