تحليل منطقه اي بار رسوب معلق با استفاده از روش رگرسيون مؤلفههاي اصلي در حوضة آبخيز سفيدرود

رسوب ناشي از فرسايش خاك به عنوان مهم‌ترين نماية تخريب اراضي، چالشي مهم در بحث توسعۀ پايدار و تهديدي بر زيست بوم‌ها تلقي مي‌شود. لذا برآورد معتبر رسوب خروجي از آبخيزها بسيار حائز اهميت مي‌باشد. گستردگي آبخيزها و كمبود ايستگاه‌هاي سنجش رسوب باعث شده است تا از روش‌هاي تحليل منطقه‌اي جهت برآورد بار رسوب معلق در آبخيز فاقد و يا كمبود آمار استفاده شود. هدف از اين تحقيق تحليل منطقه‌اي بار رسوب معلق با استفاده از روش رگرسيون مؤلفه‌هاي اصلي در مناطق همگن حوضة آبخيز سفيدرود با مساحت 59273 كيلومترمربع است. در اين پژوهش، 23 ايستگاه رسوب‌سنجي با دوره‌هاي آماري 30 سال انتخاب گرديد و ميانگين سالانة رسوب زيرحوضه‌ها به عنوان متغير وابسته و 18 متغير فيزيوگرافي و هيدرولوژيك مربوط به زير‌حوضه‌ها به عنوان متغير مستقل تعيين شدند. پس از تعيين مناطق همگن، در هر منطقة همگن براساس روش تجزية مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) مؤلفه‌هاي مؤثر در رسوب شناسايي شدند. درنهايت ارتباط بين بار رسوب معلق در دورة بازگشت‌هاي مختلف و مؤلفه‌هاي مؤثر در مناطق همگن تعيين شدند. نتايج نشان داد كه ايستگاه هاي واقع در منطقة مورد مطالعه با بكارگيري تحليل‌خوشه‌اي در دو گروه همگن قرار گرفتند. براساس تجزية مؤلفه‌هاي اصلي، در منطقة همگن يك، 18 متغير به 5 مؤلفه با توجيه بيش از 87 درصد واريانس و در منطقة همگن دوم داده‌ها به 3 مؤلفه با توجيه بيش از 92 درصد واريانس خلاصه شدند. همچنين با استفاده از رگرسيون مؤلفه‌هاي‌اصلي در منطقة همگن 1 فاكتور اول با مقدار ضريب‌تبيين دبي رسوب 25 ساله 67/ 0 و در منطقة همگن 2، نيز فاكتور اول و دوم با ضريب‌تبيين 32 /0 وارد مدل شدند.