كاربرد روش نامتقارن نش در تعيين ميزان برداشت بهينه از سفره‏ هاي آب زيرزميني دشت جيرفت

برنامه‏ريزي براي توليد، جلوگيري از تخليه زيان‏آور سفره‏هاي آب زيرزميني و تعادل‏بخشي بدين منابع طبيعي مستلزم توازن در منابع آب و بهينه‏سازي فعاليت‏هاي زراعي است. برداشت بيش از حد از سفره آب زيرزميني دشت جيرفت منجر به افت سطح ايستابي آبخوان شده و در صورت تداوم روند فعلي، اقتصاد مبتني بر كشاورزي منطقه با تهديد جدي مواجه مي‏شود. از اين‏رو، هدف مطالعه حاضر تعيين ميزان برداشت بهينه از منابع آب زيرزميني دشت جيرفت با در نظر گرفتن همزمان اهداف اقتصادي و زيست‏محيطي بود. بدين منظور، نخست، محاسبه دو هدف متعارض حداكثرسازي سود كشاورزان و كاهش مخاطرات زيست‏محيطي متناظر با چهارده سناريوي برداشت از منابع آب زيرزميني در يك مدل برنامه‏ريزي رياضي مثبت (اثباتي) (PMP) و با استفاده از نرم افزار GAMS صورت گرفت. سپس، با بهره‏گيري از نظريه بازي‏ها (راه حل نامتقارن نش)، ميزان برداشت بهينه از منابع آب زيرزميني دشت جيرفت و الگوي كشت متناسب با آن تعيين شد. براساس نتايج مطالعه، هرچه ميزان اهميت اهداف زيست‏محيطي بيشتر مي‏شود، مقدار برداشت از منابع آب كاهش مي‏يابد و در صورت قائل شدن به وزن يكسان براي اهداف اقتصادي و زيست‏محيطي، ميانگين برداشت بهينه از منابع آب زيرزميني در سال زراعي 1395-1394، 773 ميليون مترمكعب مي‏شود؛ همچنين، در الگوي كشت متناسب با برداشت بهينه آب، ميزان برداشت آب 9.8 درصد، سطح زير كشت موجود 14.9 درصد و درآمد خالص كشاورزان 5.9 درصد در سال كاهش مي‏يابد. در نتيجه، پيشنهاد مطالعه حاضر اصلاح الگوي كشت موجود و كاهش حجم برداشت آب از منابع آب زيرزميني دشت جيرفت با رعايت ملاحظات زيست‏محيطي و منافع بلندمدت جامعه است.