بهينه ‏سازي سياست‌هاي زيست ‏محيطي بخش زراعت كشاورزي ايران مبتني بر رهيافت بهينه ‏سازي چندهدفه دوسطحي

در طول سه دهه اخير، با توجه به رشد جمعيت، رشد اقتصادي و مصرف انرژي، خطرات و آسيب‌هاي زيست‌محيطي بيشتر نمايان شده است. ايران كشوري رو به رشد است و يكي از مصاديق الگوي رشد با فشار بر منابع طبيعي محسوب مي شود؛ از اين‏رو، بررسي اثرات زيست ‏محيطي مصرف منابع طبيعي و توسعه در ايران بسيار حائز اهميت است. هدف پژوهش حاضر بهينه يابي سياست هاي كشاورزي با محوريت حفظ محيط زيست و بهبود بهره وري اقتصادي از طريق ساخت يك مدل بهينه ‏سازي چندهدفه دوسطحي و ارزيابي مجموعه جواب‏هاي بهينه به‏ دست آمده از دو نوع ابزار سياستي «افزايش قيمت نهاده آب» و «برقراري ماليات بر كود مصرفي» بود. پژوهش به‏ صورت مطالعه موردي در بخش زراعت كشاورزي دشت خمين و طي سال زراعي 95-1394 صورت گرفت. مجموعه جواب‏هاي بهينه پارتو به دست آمده از ارزيابي سياست افزايش قيمت نهاده آب و برقراري ماليات بر كود شيميايي نشان ‏داد كه در الگوهاي كشت شامل محصولات لوبيا و پياز، بهره‏ وري بالاتر و مصرف كود كمتر از ساير الگوهاي كشت بهينه است؛ همچنين، تغيير الگوي كشت به محصولات پيشنهادي افزايش بهره‏ وري مصرف آب به ميزان 162 درصد و كاهش 29 درصدي ميانگين كود مصرفي و نيز كاهش 33 درصدي فرسايش خاك را موجب مي شود. با توجه به نتايج به‌دست‌آمده، شايسته است با انتخاب ابزار سياستي افزايش قيمت نهاده آب، از محصولات لوبيا و پياز در تركيب الگوي كشت كشاورزان بهره گرفته شود.