درآمدي بر چيستي شبهه در علم كلام

شبهه در لغت در معاني مختلفي مانند شباهت و همانندي، و پيچيدگي و ابهام به كار رفته است؛ اما كاربرد اصطلاحي آن در فقه و كلام، متفاوت است. شبهه در علم فقه به معناي شك به كار مي‌‏رود؛ در حالي كه در علم كلام، استدلالي اعتقادي است كه با اختلاط يا ايجاد مشابهت ميان حق و باطل يا صحيح و غلط، تشخيص حق را دشوار مي‏‌كند و خواسته يا ناخواسته، باورهاي اعتقادي يك مذهب را به چالش مي‏‌كشد. همچنين شبهه ويژگي‏‌هايي دارد؛ از قبيل استفاده از نظام استدلالي به ظاهر بسيط و ساده، پايان نيافتن با پاسخ منطقي، بهره‌برداري از شذوذات و نوادر، استناد به رفتار عوام، تأثيرگذاري بيشتر بر توده‌ها، رشد در محيط‌هاي غير پاسخ‌گو و قدرت گسترش و رشد سريع. اين ويژگي‌ها سبب شده است كه شبهه، از نگاه متكلمين، بسيار خطرناك باشد، تا آنجا كه برخي پاسخ‏‌گويي به شبهه را يكي از اهداف علم كلام دانسته‌‏اند.