موسيقي قرآن در فرآيند تركيب و آرايش معطوف به معناي واژگان

يكي از ابعاد اعجاز بياني قرآن، اعجاز در ساختار متن و موسيقي خاص واژگان و آيات قرآن است. اين مهم در سير شكل‌گيري الفاظ، با دو نگاه برون‌متني و درون‌متني انعكاس مي‌يابد؛ موسيقي بيروني قرآن، ره‌آورد صفات و مخارج حروف، تركيب زيباي حروف و اِعراب، مد حروف، زيادت و حذف حروف، نيز تركيب حكيمانه واژگان، نقش فواصل و اسلوب خاص قرآن است. امّا موسيقي دروني قرآن، از پيوند تنگاتنگ لفظ با معنا محقق مي‌شود؛ لذا همان‌گونه كه ويژگي‌هاي ساختاري و تأليفي الفاظ قرآن بر شكل‌گيري موسيقي متن اثر مي‌گذارند، موسيقي الفاظ و كلمات نيز بر معناي واژگان تأثيرگذار است. موسيقي قرآن در فرآيند اجرا نيز كه جامع موسيقي دروني و بيروني است، در بستر ويژگي‌هاي قاري و بسته به توانمندي و شناخت هرچه بيشتر او از قواعد، لحن، مقامات و نغمات قرآني ظاهر مي‌شود. از اين‌رو، مبتني بر ره‌آورد اين تحقيق، مي‌توان موسيقي بيروني و دروني واژگان قرآن را موسيقي ذاتي و موسيقي برخاسته از ويژگي‌هاي قاري را موسيقي عارضي قرآن ناميد.