ابن غضائري، كتاب الضعفاء و مسأله انتساب

كتاب الضعفاء ابن عضائري يكي از منابع علم رجال است. بيشتر آراء اين كتاب، با مشهور ديگر كتب رجالي شيعه در تعارض و اختلاف است. اين امر از ديرباز مناقشاتي را در خصوص ابن غضائري و اثر وي پديد آورده است. عامل اصلي اين مناقشات، متن كتاب است؛ نه مؤلّف آن. اين مقاله درصدد است كه به پرسش‌هاي ذيل، پاسخ درخور دهد: آيا انتساب كتاب الضعفاء به ابن غضائري صحيح است؟ با فرض پذيرش انتساب اين كتاب به ابن غضائري، آيا محتواي آن با ديگر كتب رجالي متقدمان شيعه، سازگاري و تطابق دارد؟ با تطبيق و مقايسه آراء ابن غضائري و ديگر رجاليان مي‌توان به كمّ و كيف سازگاري و تطابق آن‌ها با يكديگر پي برد. بر اين اساس با توجه به هم‌درس بودن ابن غضائري با نجاشي و آگاهي كامل نجاشي از آراء و آثار او و نيز اطلاع شيخ طوسي از آثار ابن غضائري، ميان آراي ابن غضائري با نجاشي و طوسي، اختلاف گسترده‌اي ـ هم از نظر كيفي و هم از نظر كمي ـ وجود دارد. اين اختلاف­ها حاكي از صحيح نبودن انتساب كتاب الضعفاء به ابن غضائري و يا دست‌كم تقويت‌كننده اين قول است.