مطالعه تطبيقي روايت شيخ صنعان در منطق‌الطير عطار و نگارگري تيموري

شيخ‌صنعان، از داستان‌هاي كهن ادبيات فارسي بوده و معروف‌ترين روايت آن در منطق‌الطير عطار آمده است. اين داستان تمثيلي، داراي مفاهيم عرفاني است كه نگارگران در ادوار مختلف، به‌ويژه در عصر تيموري، به تصويرگري آن بر اساس روايت عطار پرداخته‌اند. عطار در اين داستان در بيان مفاهيم مورد نظر خود، با بهره‌گيري از برخي عناصر داستان و صور خيال، به تصويرپردازي ادبي پرداخته است. شناخت و تطبيق عناصر مشترك ميان متن كلامي و متن تصويري و نيز تأثير اين دو بر يكديگر، نقد و تحليل صحيح‌تري از تصاوير به‌دست خواهد داد. از اين رو در مقاله حاضر، به‌روش توصيفي-تحليلي و تطبيقي، با بررسي مضموني چند مورد از نگاره‌هاي داستان شيخ‌صنعان در مكتب هرات، به ارتباط آن با متن كلامي و شيوه‌هاي تصويرپردازي شاعر، پرداخته مي‌شود. نتيجه اين بررسي نشان مي‌دهد نگارگر علاوه‌بر روايت داستان با درك مفاهيم مورد نظر شاعر، به بيان آن از طريق نشانه‌هاي تصويري پرداخته است. در واقع، يك همگرايي كلي ميان روايت و نقاشي وجود دارد و هنرمند با توجه به مفاهيم داستان و نيز بهره‌مندي از خلاقيت‌هاي خويش، سعي در نماياندن آن به‌كمك نشانه‌هاي تصويري داشته است.