الگوي پراكنش مكاني درختچۀ قره‌تاج (Anagyris foetida L.) در جنگل‌هاي زاگرس

اين پژوهش به‌منظور شناسايي الگوي پراكنش مكاني و برهم‌كنش درون‌گونه‌اي درختچۀ قره‌تاج (Anagyris foetida L.) در رويشگاه انحصاري آن در بخشي از جنگل‌هاي زاگرس انجام گرفت. يك قطعه ‌نمونۀ به‌نسبت خالص از گونۀ قره‌تاج با مساحت 1 هكتار در نظر گرفته شد و موقعيت مكاني درختچه‌ها و ويژگي‌هاي زيست‌سنجي آنها اندازه‌گيري شد. سپس با استفاده از تابع‌هاي فاصله‌هاي نزديك‌ترين (G، F و J) همسايه و تابع همبستگي جفتي (g) الگوي پراكنش مكاني درختچه‌هاي قره‌تاج محاسبه شد. همچنين با به‌كارگيري توابع همبستگي نشاندار (Kmm(r)) و واريوگرام نشاندار (γ(r)) وابستگي مكاني اندازۀ درختچه‌ها بررسي شد. اندازه‌گيري ويژگي‌هاي زيست‌سنجي نشان ‌داد كه ميانگين قطر يقه، ارتفاع، سطح تاج و تعداد جست درختچه‌هاي قره‌تاج به‌ترتيب، 5.15 سانتي‌متر، 2.36 متر، 5.6 متر مربع و 12.59 پايه بود. تراكم درختچه‌هاي قره‌تاج نيز 231 پايه در هكتار بود. برپايۀ يافته‌ها، درختچه‌هاي قره‌تاج در فواصل كوتاه به‌صورت كپه‌اي و در فواصل بيشتر از الگوي كاملاً تصادفي پيروي مي‌كنند. البته يافته‌هاي تابع همبستگي جفتي (g) نشان داد كه در فاصلۀ 17-13 متري، الگوي پراكنش درختچه‌ها دوباره به‌صورت كپه‌اي تغيير مي‌كند. همچنين برپايۀ يافته‌هاي تابع‌هاي همبستگي نشاندار و واريوگرام نشاندار هيچ‌گونه همبستگي مكاني براي ويژگي‌هاي زيست‌سنجي مشاهده نشد و چينش درختچه‌هاي قره‌تاج با اندازه‌هاي گوناگون در كنار يكديگر كاملاً تصادفي بود. نتيجه‌گيري شد كه اگرچه درختچه‌هاي قره‌تاج در فواصل كوتاه برهم‌كنش مثبت و تمايل به كپه‌اي شدن نشان دادند، ساختار مكاني مشخصي از نظر ويژگي‌هاي زيست‌سنجي ندارند و چگونگي چينش آنها از نظر اندازۀ افراد تصادفي است و اندازه‌هاي مشابه در كنار يكديگر نيستند.