تحليل انتقادي مغالطه سوم از «مغالطات عقل محض» كانت

كانت در مغالطه سوم از مغالطات عقل محض بر آن است كه نشان دهد شناخت اينهماني و شخصيت نفس امكان پذير نيست و استدلالي كه مدعي اثبات اينهماني و شخصيت نفس است، يك استدلال مغالطي است. اما سخنان و توضيحاتي كه وي در اين باره ارائه كرده است، تا حدود زيادي پيچيده و مبهم است. در اينجا كوشيده ايم اولاً با تأمل دقيق در اين توضيحات و با عطف توجه به ساير آراء و ديدگاه هاي اساسي كانت، تصوير نسبتاً دقيقي از ديدگاه وي در مورد اين به اصطلاح مغالطه بدست دهيم؛ ثانياً و در ضمن آن به نقد و ارزيابي اين ديدگاه بپردازيم. تحليل و بررسي دقيق توضيحات كانت نشان مي دهد وي از يك سو بر اينهماني نفس به عنوان يك حقيقت تحليلي و بطور پيشيني معتبر تصريح و تأكيد مي كند، اما از سوي ديگر و در عين حال هدف اصلي و تمام تلاش او اين است كه نشان دهد اينهماني تحليلي و بطور پيشيني معتبرِ نفس يك اينهماني عيني نيست و بر همين اساس با استناد به آن نمي توان مدعي شناخت اينهماني و شخصيت عيني نفس شد. حاصل ارزيابي ادعاهاي اصلي كانت درباره مغالطه سوم اين است كه به دليل تعارضات و ناسازگاري هايي كه ميان اين ادعاها با برخي از ديدگاهها و مبناهاي اساسي فلسفه وي وجود دارد، وي نمي تواند به نحو سازگار و منطقي شناخت اينهماني و شخصيت عيني نفس را انكار نمايد.