ارزيابي تأثيرپذيري رژيم آبدهي چشمه‌هاي كارستي از رخداد خشكسالي مطالعۀ موردي‌: چشمه‌هاي كارستي حوضۀ رودخانۀ الوند

آبخوان هاي كارستي از مهم‌ترين منابع تأمين آب مورد نياز براي شرب و كشاورزي در استان كرمانشاه است. وقوع خشكسالي هاي دو دهۀ گذشته، سبب كاهش شديد ميزان آبدهي اين آبخوان ها شده است و اين امر تأثير زيادي بر جوامع انساني منطقه داشته است. هدف از اين پژوهش ارزيابي تأثير‌پذيري رژيم آبدهي و همچنين شناخت روند رژيم آبدهي چشمه هاي كارستي حوضۀ رودخانۀ الوند از رخداد خشكسالي در طول چندين دهۀ گذشته است. آمار ماهانۀ بارش و دبي ايستگاه هاي باران‌سنجي و هيدرومتري، داده هاي اصلي پژوهش هستند و بر اساس مشابه‌بودن شرايط اقليمي، ويژگي هاي زمين شناسي و ژئومورفولوژي كارست سه چشمۀ سرابگرم، ماراب و ورده ناو به‌عنوان چشمه هاي شاخص انتخاب شدند. از شاخص SPI براي تحليل خشكسالي ها و از روش هاي آماري استانداردسازي دبي و بارش، RAPS، محاسبۀ شاخص و تعيين خشكسالي هيدرولوژيكي و ارتباط آن با خشكسالي هواشناسي براي ارزيابي و برآورد تأثيرپذيري رژيم آبدهي چشمه‌ها از رخداد خشكسالي ‌استفاده شد‌. نتايج پژوهش نشان داد، هر سه چشمه به كاهش بارش حساس است؛ اما زمان واكنش به كاهش بارش در سه چشمه يكسان نيست؛ همچنين تأخير زماني بين رخداد خشكسالي هواشناسي با كاهش آبدهي چشمه ها وجود دارد و از 1377 تا 1389 روند نزولي در رژيم آبدهي چشمه ها مشاهده مي شود. تأثيرپذيري آبدهي چشمه ها از خشكسالي به توسعه يافتگي سيستم هاي كارستي، حجم ذخيرۀ ديناميكي (اثر حافظه) آبخوان، مدت و شدت خشكسالي بستگي دارد و رخداد دو دورۀ خشك شديد، اثر حافظه آبخوان ها را تعديل كرده و باعث شده است كه از سال 1378 تا 1389 خشكسالي هيدرولوژيكي ملايمي در رژيم آبدهي چشمه ها غلبه داشته باشد.