ژئوتوريسم: شاه‌كليد حفاظت و ساماندهي توانمندي‌هاي جوامع محلي با نمونه‌هايي از شمال غرب ايران

همه شواهد و قرائن درباره روستاها و جوامع محلي ايران، حاكي از نابودي تدريجي توانمندي‌هاي آنهاست؛ پديده‌اي كه مهاجرت بيش از پيش ساكنان اين مناطق را به سوي شهرها به دنبال داشته است. ژئوتوريسم كه بر نگاهداري و حمايت از ابعاد پنج‌گانه اساسي ويژگي‌هاي جغرافيايي يك ناحيه، يعني محيط، فرهنگ، زيبايي، علم، آموزش و بهزيستي مردم محلي تأكيد دارد، نقش ويژه‌اي در حفظ توانمندي‌هاي جوامع محلي ايفا مي‌كند. اين پژوهش سعي دارد با معرفي بعضي ژئوسايت‌ها و ژئومورفوسايت‌هاي شمال غرب ايران، نقش توسعه يا نابودي محوطه‌هاي ژئوتوريستي را در حفاظت و ساماندهي توانمندي‌هاي جوامع محلي تبيين كند. روش‌شناسي پژوهش مبتني بر بررسي ادبيات موضوع، بهره‌گيري از تجارب ارزنده ساير كشورها و پژوهشگران عرصه گردشگري، شناسايي و تحليل مسائل ژئوتوريستي بعضي محوطه‌هاي ژئوتوريستي شمال غرب ايران با بهره‌گيري از تكنيك‌هاي تحليل چشم‌انداز و درنهايت تبيين جايگاه ژئوتوريسم در حفاظت و ساماندهي محوطه‌هاي ژئوتوريستي است. بررسي وابستگي‌هاي جوامع محلي در محوطه‌هاي بررسي‌شده به تغييرات محيطي و تأثيرپذيري پايايي يا نابودي سرمايه‌هاي ژئوتوريستي از اين تغييرات، نشان داد ويژگي‌هاي ذاتي ژئوتوريسم، همانند محيط‌محوري، بهره‌وري، حفظ منابع، احترام به سنن و فرهنگ محلي، كيفي‌نگري، هم‌افزايي، مشاركت، آگاهي‌بخشي، نفع اقتصادي، حفظ تماميت و درنهايت رضايتمندي، همگي بر حفاظت‌محوري آن و بهره‌برداري همراه با توسعه پايدار دلالت دارند.