«تجسيم» مُقاتِل بن سليمان در ترازوي نقد

يكي از مسائل مهم كلامي در سده‌هاي آغازين اسلام، شناخت خداوند و توصيف ذات بارى‌تعالي بوده است. توصيفات ذكر شده در قرآن صورت‌هاي متعددي از تشبيه و تنزيه را بر مسلمين آشكار مي‌ساخت كه فهم و توضيح آن، نگرش‌هاي كلامي متعددي را پديد آورد. اين نگرش‌هاي كلامي، علاوه بر تبيين ديدگاه‌هاي خود و نقد ساير رويكردها، گاه در جهت تثبيت رأي خود به تخريب گروه مخالف و افترا بستن به آنان مي‌پرداختند؛ امري كه بعضاً در كتب فِرَق و گزارشات پسيني فرق‌نويسان نيز راه يافته است. اين مقاله با توجه به گزارش كتب فرق درباره مقاتل بن سليمان و آراي او درباره تجسيم خداوند، به بررسي تفسير مقاتل‌بن‌سليمان و همچنين جايگاه وي در حوزه حديث و رواياتي كه به وي اتهام تجسيم زده‌اند، پرداخته و در پايان به اين نتيجه رسيده است كه اتهام تجسيم به مقاتل بي‌اساس بوده و مشي او در تفسير و روايت تابع روش اهل حديث متقدم است كه هرگز به تجسيم متهم نشده‌اند.