واكاوي مفاد «بايد عمومي» و پيامدهاي آن در نظريه اعتباريات علامه طباطبايي

اعتبار وجوب بايد يكي از مصاديق اعتباريات عملي مطرح شده در نظريه‌ اعتباريات علامه طباطبايي است. علامه معتقد است هيچ فعلى از انسان بدون اعتبار يك بايد عمومي صادر نمى‏شود. در مقابل، بزرگاني بر اين باورند كه اعتباري دانستن بايد، موجب تسرّي نسبيت به حوزه‌هاي فقه و اخلاق مي‌شود، لذا يا به انكار چنين بايدي ملتزم شدند و يا با برگرداندن آن به معقولات ثانوي مشكل بايدِ مسائل فقهي و اخلاقي را حل كردند. اما مفاد بايدِ عمومي چيست و آيا منجر به نسبي‌گرايي مي‌شود؟ اين تحقيق به شيوه تحليلي و نقادانه نشان داده است كه مفاد بايد عمومي از نگاه علامه غير از آن چيزي است كه منتقدانش برداشت كرد‌ه‌ا‌ند. ماهيت و كاركرد بايد اعتباري با بايدهاي فقهي و اخلاقي متفاوت است و شبهات مطروح شده، ناشي از خلط بين اين دو مطلب مي‌باشد. اعتبار بايد عمومي هيچ‌گاه منجر به نسبيت نمي‌شود و اصولاً خاستگاه و جايگاه اين بايد به گونه‌اي است كه نسبت به ارزشي و غير ارزشي بودن افعال خنثي است.