تحليل گفتمان انتقادي در نهج‌البلاغه بر اساس تئوري نورمن فركلاف

نظريه تحليل گفتمان انتقادي از روش‌هاي نو و كيفي در بررسي متون است و به جاي چيستي توصيف گفتمان، از چگونگي و چرايي توليد آن سخن مي‌گويد. بر پايه­ اين نظريه، ميان متن و زمينه­ متن رابطه­ تعاملي وجود دارد. اين پژوهش با روش توصيفي تحليلي و بر پايه­ تئوري فركلاف، سعي دارد چگونگي تعامل گفتمان علوي با گفتمان خوارج را در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين بررسي كند. امام علي (ع) به منظور اقناع مخاطبان، نخست سرانجامِ تلخِ برون‌رفت از سلطه قدرتِ حاكم را بيان مي‌كنند تا مانع تغيير ايدئولوژي ياران خود شوند و در گام بعد، باطل بودن جهان‌بيني خوارج را آشكار و از تقابل با ايدئولوژي قدرت مسلط بر جامعه منصرف مي‌سازند. دستاورد اين نوشتار، تبيين تقابل ايدئولوژي امام با ايدئولوژي خوارج در خطبه‌ها، اثرپذيري گفتمان علوي از رخدادهاي سياسي و اجتماعي جامعه و تأثير گفتمان علوي بر گفتمان خوارج است.