حال و مقام در عرفان اسلامي

با تامل و انديشيدن درباره حال و مقام در عرفان و تصوف در مي‌يابيم كه عارفان زيادي افكار تصوف و اصطلاحات عرفاني و گفتار مشايخ را با ذوقيات شعري خود آميخته‌اند و در قالب نظم درآورده‌اند. در كل مي‌توان گفت كه تصوف جنبه عملي عرفان است و صوفي از طريق سير و سلوك و كسب مقامات و نيل به احوال به مشاهده مي‌رسد و حق را به ديده دل مي‌بيند و طريق تصوف بهترين راه معرفت حق است و صوفيان بهترين طبقه از مردم هستند و حال ذوقي آنها نيكوترين احوال است. حال احساساتي كه نفس سالك صوفي را پر مي‌سازد و آن از بخشش و كرم خداوندي است؛ مقام ايستگاهي از عبادات و مجاهدات است كه بنده در مقابل پيشگاه خداوندي مي‌ايستد و از همه قطع اميد مي‌كند تا به او بپيوندند.