شهر حله در قرن هفتم تا نهم هجري؛ يك سنجش تمدني

واكاوي تحولات تاريخي با بهره‌گيري از شاخص‌هاي جديد تمدني، مي‌تواند به داوري در باره فقدان يا وجود، و در صورت اخير، سنجش سطح و ميزان فرايند تمدني در برش‌هاي گوناگون تاريخي مدد رساند. اين نوشتار، به بررسي تحليلي ويژگي‌ها و تحولات شهر حله در عصر مغولان با تكيه بر اين شاخص‌ها پرداخته است. مهم‌ترين شاخص‌هاي تمدني در مطالعات نوين عبارت‌اند از: گستردگي، علم و دانش، رواداري و مهار خشونت، عمران و آباداني، جايگاه زنان و فرودستان، و ادبيات. مجموعه شواهد گردآوري‌شده، نشانگر آن است كه در اين دوره بحراني، شهر شيعه‌نشين حله، داراي يك فرايند تمدني بوده است. اين پژوهش با رويكرد تمدني و با روش تركيبي تاريخي و تمدني و با تكيه بر منابع تاريخي مانند: تواريخ محلي حله، فهارس نسخ خطي، تواريخ عمومي، تراجم، دائره‌المعارف‌ها و پاره‌اي پژوهش‌هاي نو انجام گرفته است.