الگوي ارتباط با مخالفان در دوران حكومت امام علي(ع) ( مطالعه موردي خطبه ها و نامه هاي نهج البلاغه)

اين پژوهش با هدف ارائه الگوي ارتباط با مخالفان، در دوران حكومت امام علي (ع) صورت گرفته است. در اين راستا خطبه ها و نامه هاي نهج البلاغه با روش تحليل محتواي كيفي، تجزيه و تحليل شده است. نتايج پژوهش حاكي از 5 مقوله اصلي در حوزه ارتباط با مخالفان، ذيل دوران حكومت ايشان مي­باشد كه شامل روشهاي ارتباط امام با مخالفان، ابزارهاي ارتباط امام با مخالفان، آداب ارتباط امام با مخالفان، ارزشهاي اخلاقي و انساني حاكم بر ارتباط امام با مخالفان و اهداف ارتباط امام با مخالفان مي­باشد. امام علي (ع) از روشهايي مانند خطابه، موعظه، جدال احسن، استدلال (برهان) و نامه در راستاي ارتباط با مخالفان استفاده مي­كردند. ايشان جهت برقراري ارتباط با مخالفان ابزارهايي شامل بيم و ترس، تشويق، تهديد، عبرت از گذشته و پيشينيان، سؤال از مخاطب، مقايسه را به كار مي­بستند. همچنين در راستاي آداب ارتباط امام با ايشان، محورهايي شامل صبر و مدارا و برخورد قاطع را مدنظر داشتند و ارزشهايي مانند خيرخواهي نسبت به مخالفان، حفظ حرمت و تكريم مخالفان و اخلاق مداري را به مثابه ي ارزشهاي اخلاقي و انساني حاكم بر ارتباط با مخالفان مد نظر قرار مي­دادند. امام علي(ع) همچنين هدايت گمراهان به سوي حق و صلح و آشتي را از جمله اهداف ارتباط خود با مخالفان عنوان نموده­اند. در واقع امام علي (ع) با استفاده از روش ها و ابزارهاي ارتباطي مذكور، ضمن تقيّد و پايبندي به اصول اخلاقي و انساني، در كنار حفظ حرمت مخالفان، با هدفي خيرخواهانه و در جهت برقراري صلح و آشتي با مخالفان ارتباط برقرار مي كردند. هدف غايي و مطلوب امام علي(ع) هدايت گمراهان به سوي حق بوده است.