اعتبارسنجي اصالت خطبه 219 نهج البلاغه با بررسي چالش ها و ديدگاه هاي حديثي و تاريخي خطبه

خطبه 219 نهج البلاغه كه برخي از شارحين آنرا در مدح خليفه دوم از سوي امام مي دانند، درحوزه سند ودلالت همواره با چالش ها و ديدگاه هاي متفاوتي روبرو بوده است. برخي بزرگان شيعه صحت انتساب اين سخنان به امام علي عليه السلام را مورد تشكيك قرار داده و ايراد آن از سوي امام را انكار كرده اند. از سوي ديگر فهم محتوي خطبه، در بستر بررسي هاي اسنادي و رجالي و مصادر تاريخي آن، با نظر داشت شرايط حاكم بر فضاي صدور، وقوع آن را امكان پذير مي نمايد. از اين رو مقاله حاضر در پي بررسي اصالت خطبه مذكور و هموارسازي فهم محتوي اصلي آن از طريق تحليل ديدگاه انديشمندان اين حوزه و بررسي اسناد و رجال و مصادر تاريخي خطبه مي باشد. نتايج اين بررسي ها نشان از آن دارد كه تشكيك در صحت انتساب خطبه صحيح نمي باشد و اگر چه از منظر رجال منابع خطبه ضعيف است اما به علت كثرت متون نقل كننده ، اعتبار روايت پذيرفته است و بررسي فضاي صدور خطبه  نشان از آن دارد كه امام  در شرايطي ناخواسته و ناگزير قرار داشته و ناگزير از جملاتي در مورد خليفه دوم كه تا حدي ستايش نيز از آن قابل برداشت بوده است.